नेपथ्यम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नेपथ्यम्, क्ली, (नी + विच् + गुणः । नेः नेता तस्य पथ्यम् ।) वेशः । इत्यमरः । २ । ६ । ९९ ॥ (यथा, रघुः । १४ । ९ । “राजेन्द्रनेपथ्यविधानशोभा तस्योदितासीत् पुनरुक्तदोषा ॥”) अलङ्कारः । रङ्गभूमिः । इति मेदिनी । ये, ८८ ॥ (यथाह भरतः । “वाक्यस्यार्थतया यत्र पात्रं नैव प्रवेश्यते । नेपथ्यमिति प्राकाश्ये प्रयोज्यं तत्र नाटके ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नेपथ्यम् [nēpathyam], 1 Decoration, an ornament.

Dress, apparel, costume, attire; उदारनेपथ्यभृत् R.6.6; राजेन्द्रनेपथ्य- विधानशोभा 14.9; उज्ज्वलनेपथ्यविरचना Māl.1; Ku.7.7; V.5; न पथ्यं नेपथ्यं बहुतरमनङ्गोत्सवविधौ S. D.

Particularly, the costume of an actor; विरलनेपथ्ययोः पात्रयोः प्रवेशो$स्तु M.1.

The tiring-room, the space where the actors attire themselves (which is always behind the curtain), the postscenium; नेपथ्ये 'behind the scene'.-Comp. -गृहम् a. toilet-room. -प्रयोगः the art of toiletmaking; one of the 64 kalās. -विधानम् arrangements of the tiring-room; यदि नेपथ्यविधानमवसितम् Ś.1.