नैमित्तिकक्रिया

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नैमित्तिकक्रिया, स्त्री, (नैनित्तिकी चासौ क्रिया- चेति निमित्तजन्या क्रियेत्यर्थः ।) निमित्तनिश्चय- वदधिकारिकर्त्तव्यकर्म्म । यथा, -- “नित्यां नैमित्तिकीं काम्यां क्रियां पुंसामशेषतः । समाख्याहि द्विजश्रेष्ठ सर्व्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ उर्व्व उवाच । यदेतदुक्तं भवता नित्यनैमित्तिकाश्रितम् । तदहं कथयिष्यामि शृणुष्वैकमना मम ॥ जातस्य जातकर्म्मादि क्रियाकाण्डमशेषतः । पुत्त्रस्य कुर्व्वीत पिता श्राद्धञ्चाभ्युदयात्मकम् ॥” इति विष्णुपुराणे ३ अंशे ९ अध्यायः ॥ (यथा, मार्कण्डेये । ३० । १ । “नित्यं नैमित्तिकञ्चैव नित्यनैमित्तिकन्तथा । गृहस्थस्य तु यत् कर्म्म तन्निशामय पुत्त्रक ! ॥”)

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

नैमित्तिकक्रिया/ नैमित्तिक--क्रिया f. an occasional or periodical ceremony or rite (as observed on the birth of a child etc. ) ib.