नैरुक्त
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नैरुक्तम्, त्रि, (निरुक्तस्येदं निरुक्तौ भवं वा । “अणृ- गयनादिभ्यः ।” ४ । ३ । ७३ । इति अण् ।) निरुक्तसम्बन्धि । यथा, “षष्ठेत्यत्र ष्टुभिष्टेति थस्य ठः न डः इति नैरुक्तम् ॥” इति रामतर्क- वागीशः ॥ (निरुक्तं ग्रन्थविशेषं वेत्ति अधीते वा । निरुक्त- वेत्ता । यथा, मनुः । १२ । १११ । “त्रैविद्यो हैतुकस्तर्की नैरुक्तो धर्म्मपाठकः ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नैरुक्त¦ त्रि॰ निरुक्तस्य व्याख्यानो ग्रन्थः तत्र भवो वा ऋगय-नादि॰ अण्।
१ निरुक्तव्याख्याने ग्रन्थे तत्र
२ भवे (आसक्ते)च
“त्रैविद्योर्हैतुकस्तर्को नैरुक्तो धर्मपाठकः” मनुः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नैरुक्त¦ mfn. (-क्तः-क्ती-क्तं)
1. Obsolete, uncommon, belonging to the glossary of the Ve4das
2. Acquainted with the terms of the Ve4- das.
3. A Philologist. E. निरुक्ति and अण् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नैरुक्तः [nairuktḥ] नैरुक्तिकः [nairuktikḥ], नैरुक्तिकः One who knows the etymology of words, an etymologist; Ms.12.111.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नैरुक्त/ नैर्--उक्त mfn. based on etymology , explained etymologically MBh.
नैरुक्त/ नैर्--उक्त mfn. relating to the निरुक्त(See. ) , explaining it g. ऋगयना-दि
नैरुक्त/ नैर्--उक्त m. (also -उक्तिकg. उक्था-दि)a knower of the derivation of words , an etymologist Nir. Mn.