नैश
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नैशम्, त्रि, (निशायाइदम् । निशा + “तस्येदम् ।” ४ । ३ । १२० । इति अण् ।) निशासम्बन्धि । (यथा, बृहत्संहितायाम् । ४ । २ । “सलिलमये शशिनि रवेर्दीधितयो मूर्च्छिता- स्तमो नैशम् । क्षपयन्ति दर्पणोदरनिहिता इव मन्दिर- स्यान्तः ॥” * ॥ निशायां भवम् । निशा + “निशाप्रदोषाभ्याञ्च ।” ४ । ३ । १४ । इति पक्षे अण् ।) निशाभवम् । इति सिद्धान्तकौमुदी ॥ (यथा, मनुः । २ । १०२ । “पूर्ब्बां सन्ध्यां जपंस्तिष्ठन्नैशमेनो व्यपोहति । पश्चिमान्तु समासीनो मलं हन्ति दिवाकृतम् ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नैश¦ त्रि॰ निशाया इदम् शैषिकोऽण्। निशासम्बन्धिनि
“पूर्वां सन्ध्यां जपं स्तिष्ठन् नैशमेनो व्यपोहति” मनुः। सलिलमये शशिनि रवेर्दीधितयस्तमोनैशम्। क्षप-[Page4152-b+ 38] यन्ति” वृ॰ सं॰
४ अ॰
“जगति नैशमशीतकरः करैः” माघः
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नैश¦ mfn. (-शः-शी-शं) Nocturnal, relating to the night; or a person, &c. doing any thing by night. E. निशा night, and अण् aff. also with ठञ् aff. नैशिक mfn. (-कः-की-कं |) [Page409-a+ 60]
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नैश [naiśa], a. (-शी f.), -नैशिक a. (-की f.)
Nocturnal, belonging to the night, nightly; तन्नैशं तिमिरमपाकरोति चन्द्रः Ś.6.3; नैशस्यार्चिर्हुतभुज इव छिन्नभूयिष्ठधूमा V.1.8; Ki.5.2; जगति नैशमशीतकरः करैर्वियति वारिदवृन्दमयं तमः Śi.6.43.
To be observed at night. ˚आत्मक a. darkish; नैशात्मकं तमो विद्यात् त्रिगुणं मोहसंज्ञितम् Mb.14.36.8.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
नैश mf( ई)n. (fr. निशा)relating to night , happening at night , nightly , nocturnal Mn. Ya1jn5. MBh. Ka1v. etc.
नैश mf( ई)n. walking or studying at night Pa1n2. 4-3 , 51 ; 52 Sch.