न्यग्रोधः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

न्यग्रोधः, पुं, (न्यक् रुणद्धि इति । रुय + अच् ।) वटवृक्षः । (यथा, भागवते । ४ । ६ । १६ । “पनसोडुम्बराश्वत्थप्लक्षन्यग्रोधहिङ्गुभिः ॥”) व्यामपरिमाणम् । इत्यमरः । २ । ४ । ३२, ३ । ३ । ९५ ॥ शमीवृक्षः । इति मेदिनी । धे, ३२ ॥ विषपर्णी । मोहनाख्यौषधिः । इति विश्वः ॥ (उग्रसेननृपपुत्त्राणामन्यतमः । यथा, हरि- वंशे । ३७ । ३० । “नवोग्रसेनस्य सुतास्तेषां कंसस्तु पूर्ब्बजः । न्यग्रोधश्च सुनामा च कल्कः शल्कः सुभूमिपः ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

न्यग्रोधः [nyagrōdhḥ], 1 The (Indian) fig tree; जटाः कृत्वा गमिष्यामि न्यग्रोधक्षीरमानय Rām.2.52.68.

A fathom (measured by the arms extended).

The Śamī tree.

An epithet of Viṣṇu. -धी (-धिका) N. of a plant (Mar. उंदीरकानी). -Comp. -परिमण्डलः a man being a fathom in circumference; (thus described: महा- धनुर्धराश्चैव त्रेतायां चक्रवर्तिनः । सर्वलक्षणसंपन्ना न्यग्रोधपरिमण्डलाः ॥).-परिमण्डला an excellent woman; (she is thus described: स्तनौ सुकठिनौ यस्या नितम्बे च विशालता । मध्ये क्षीणा भवेद्या सा न्यग्रोधपरिमण्डला (Śabdak); दूर्वाकाण्डमिव श्यामा न्यग्रोधपरिमण्डला Bk.5.18.