पञ्चनख
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पञ्चनखः, पुं, (पञ्च नखा यस्य ।) हस्ती । कूर्म्मः । इति हेमचन्द्रः ॥ व्याघ्रः । इति राजनिर्घण्टः ॥ * ॥ भक्षणीयपञ्चनखा यथा, -- “शशकः शल्लकी गोधा खड्गी कूर्म्मश्च पञ्चमः ॥” इति स्मृतिः ॥ (तथाच याज्ञवल्क्यः । १ । १७७ । “भक्ष्याः पञ्चनखाः सेघागोधाकच्छपशल्लकाः । शशश्च मतस्येय्वपि हि सिंहतुण्डकरोहिताः ॥”) “पञ्च पञ्चनखा भक्ष्या ये प्रोक्ताः कृतजैर्द्विजैः । कौशल्याज ! शशादीनां तेषां नैकोऽप्यहं कपिः ॥” इति भट्टिः । ६ । १३१ ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पञ्चनख पुं।
सिंहः
समानार्थक:सिंह,मृगेन्द्र,पञ्चास्य,हर्यक्ष,केसरिन्,हरि,कण्ठीरव,मृगारिपु,मृगदृष्टि,मृगाशन,पुण्डरीक,पञ्चनख,चित्रकाय,मृगद्विष्
2।5।1।3।2
सिंहो मृगेन्द्रः पञ्चास्यो हर्यक्षः केसरी हरिः। कण्ठीरवो मृगारिपुर्मृगदृष्टिर्मृगाशनः। पुण्डरीकः पञ्चनखचित्रकायमृगद्विषः। शार्दूलद्वीपिनौ व्याघ्रे तरक्षुस्तु मृगादनः॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्येतरः, जन्तुः, स्तनपायी
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पञ्चनख¦ पुंस्त्री॰ षञ्च नखा यस्य।
१ गजे
२ कूर्मे च हेमच॰।
३ व्याघ्रे राजनि॰।
४ शशकादिषु च
“शशकः शल्लकीगोधा खड्गी कूर्मश्च पञ्चमः” भक्ष्यपञ्चनखोक्तौ स्मृतिः
“श्वाविधं शल्लकं गोधां खड्गिकूर्मशशांस्तथा। भक्ष्यान्पञ्चनखेष्वाहुः” मनुः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पञ्चनख¦ m. (-खः)
1. An elephant.
2. A tortoise.
3. A tiger.
4. Any animal having five toes or claws. f. (-खी) A lixard. E. पञ्च five, नख a nail.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पञ्चनख/ पञ्च--नख mfn. " 5-clawed " , having 5 nails Var.
पञ्चनख/ पञ्च--नख m. a 5-clawed animal Mn. MBh. R.
पञ्चनख/ पञ्च--नख m. an elephant L.
पञ्चनख/ पञ्च--नख m. a lion Gal.
पञ्चनख/ पञ्च--नख m. a tiger L. (also खिन्Gal. )
पञ्चनख/ पञ्च--नख m. a tortoise L.