पञ्चवल्कल
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पञ्चवल्कलम्, क्ली, (पञ्चानां वल्कलानां समा- हारः ।) वल्कलपञ्चकम् । यथा, -- “न्यग्रोधोडुम्बराश्वत्थप्लक्षवेतसवल्कलैः । सर्व्वैरेकत्र संयुक्तैः पञ्चवल्कलमुच्यते ॥” अपि च । “न्यग्रोधोडुम्बराश्वत्थप्लक्षपिप्पलपीतनाः । क्षीरिवृक्षाश्च पञ्चैषां वल्कलं पञ्चवल्कलम् ॥” इति शब्दचन्द्रिका ॥ अस्य गुणाः । “पञ्चैते क्षीरिणो वृक्षास्तेषां त्वक् पञ्चलक्षणम् । त्वक्पञ्चकं हिमं ग्राहि व्रणशोथविसर्पजित् ॥” इति राजनिर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पञ्चवल्कल¦ न॰
५ त॰।
“न्यग्रोधोडुम्बराश्वत्थप्लक्षवेतसवल्-कलैः। सर्वैरेकत्रसंयुक्तैः पञ्चवल्कलमुच्यते” शब्दच॰
१ उक्ते
“न्यग्रोधोडुम्बराश्वत्थप्लक्षपिप्पलशाल्मली। क्षी-रिवृक्षाश्च पञ्चैषां वलकलं पञ्चवल्कलम्” इत्युपक्रमे
“पञ्चैते क्षीरिणो वृक्षास्तेषां त्वक्पञ्चकं मतम्। त्वक्पञ्चकं हिमं ग्राहि ब्रणशोथविसर्पजित्” राजनि॰
२ उक्ते च वृक्षपञ्चकवल्कले।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पञ्चवल्कल¦ n. (-लं) A collection of the bark of five trees, the Indian and the holy fig, the opposite-leaved fig, the wavy-leaved fig, and a sort of reed; other trees are sometimes taken. E. पञ्च five, and वल्कल a bark.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पञ्चवल्कल/ पञ्च--वल्कल n. a collection of the bark of 5 kinds of trees (viz. the Indian , glomerous , holy , and waved-leaf fig-tree , and Calamus Rotang i.e. Nyag-rodha , उदुम्बर, अश्वत्थ, प्लक्ष, and वेतस; but other trees are sometimes substituted) Rasar.