पञ्चसूना

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पञ्चसूना, स्त्री, (पञ्चगुणिता सूना प्राणिवध- स्थानम् ।) पञ्चप्रकारप्राणिवधस्थानम् । यथा, -- “पञ्चसूना गृहस्थस्य चुल्ली पेषण्युपस्करः । कण्डनी चोदकुम्भश्च बध्यते याश्च वाहयन् ॥” इति शुद्धितत्त्वम् ॥ तज्जन्यपापं गृहस्थस्य प्रतिदिनं भवति तस्य प्रायश्चित्तं वैश्यदेवः । यथा, -- “लौकिके वैदिके वापि हुतोच्छिष्टे जले क्षितौ । वैश्वदेवन्तु कुर्व्वीत पञ्चसूनापनुत्तये ॥” इति आह्निकतत्त्वधृतशातातपवचनम् ॥ अशौचकालोत्पन्नपञ्चसूनादिजन्यपापस्य दाना- दिनाश्यत्वं यथा, -- “दशाहात्तुपरं सम्यक् विप्रोऽधीयीत धर्म्मवित् । दानञ्च विधिना देयमशुभात्तारकं हि तत् ॥” इति शुद्धितत्त्वधृतसम्बर्त्तवचनम् ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पञ्चसूना¦ स्त्री पञ्च सूनाः प्राणिबधस्थानानि।
“पञ्च सूनागृहस्थस्य चूल्ली पेषण्युपस्करः। कण्डनी चोदकुम्भश्चबध्यते यास्तु वाहयन्” मनुनोक्तेषु पञ्चसु कीटबधस्थाने

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पञ्चसूना¦ m. plu. (-नाः) The five things in a house by which animal life may be accidentally destroyed; viz:--the fire place, the slab on which condiments are ground, the broom, the pestle and mortar, and the waterpot. E. पञ्च five, and सूना place of slaughter.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पञ्चसूना/ पञ्च--सूना f. pl. 5 things in a house by which animal life may be accidentally destroyed (viz. the fire-place , slab for grinding condiments , broom , pestle and mortar , and water-pot) W. RTL. 418.