पट्टिश
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पट्टिशः, पुं, (पट् गतौ + बाहुलकात् टिश(स) च् ।) अस्त्रविशेषः । यथा, --
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पट्टिश(स)¦ पु॰ अस्त्रभेदे अमरः। तल्लक्षणं हेमा॰परि-उशनमोक्तं यथा[Page4202-a+ 38]( उक्तं नालसूर्यकं पट्टिसविधिर्वक्ष्यते। वत्स! निबोधत्रिहस्तः सार्द्धत्रिहस्तश्चतुर्हस्तश्चेति श्रेष्ठमध्यमाधमानांदण्डस्त्रिविधः। कर्तृयोग्यमुखो ग्राह्यानाहो भ-वेत्। दण्डश्चाष्टाविंशतिपलो निकृष्टो मध्यमश्चतुस्त्रिंश-त्पलः श्रेष्ठश्चत्वारिंशत्पलः। यथा कुन्तप्रमाणेनोपयोगस्तथास्यापि द्रष्टव्यः। तथा सूर्यचन्द्रसदृशाकारं षो-डशाङ्गुलविस्तारं तीक्ष्णधारान्वितं द्वात्रिंशत्पलं पत्रंभवति। तस्यारा वडङ्गुलाः। कोशः सप्ताङ्गुलः तस्यपञ्चपलं तस्यानुयोगतः संप्रश्लिष्यकीलाभ्यामेव कोशोभवेत् तदारया दृढसमन्वितया। अग्रकल्पः सुदृढः सतैदृ-श्यमत्स्यादारामूलमानाद्द्व्यगुलोन्नतः दण्डः कार्यः। एकाङ्गुलास्या स्यादारा षडङ्गुलानाहा दण्डमूले चार्पितासफलास्यासमुच्छ्रयात्। फलविस्तारोमध्ये भयेत्। समश्चभवेत् पाशधारणस्त्रिपलगौरवो द्व्यङ्गुलश्च कोशो मूल-पार्श्वो दृढारास्यात्। धाराया वितानार्थं मुनेरपि ब-लार्थं च मूलं रक्षेच्च सुदृढार्थमाराबलेन युक्तं कोशमध्ये सुविद्धजारायां यथा दृष्टं कुण्डलाग्रं यथायोगं ग्रनागपाशधारकं मुनिदेशादुपरि वन्धाधानमुखसमन्वितंभवेत्। आरागतं सम्यक्पञ्चाङ्गुलायतं सुमृष्टं दृडापाङ्गंच स्यात्। तथैव चाष्टपलसमन्वितं छेदाङ्गकल्पकरणमूलकल्पं विद्यात् भवति चात्र श्लोकाः। प्राधान्यं पट्टिसानांस्याच्छेद्ययोगविधानतः। मध्यमं चैव लक्ष्येषु नीचंचैवाधमेषु च। मिश्रयोगेन मिश्रं म्याद्दण्डश्चोक्तायतः-स्मृतः। विज्ञायैव यथेष्टानि शस्त्राणीह प्रयोजयेत्”
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पट्टिश(स)¦ m. (-शः -or -सः) A sort of weapon, a kind of axe. E. पट् to go, aff. टिश् or टिस्; whence it is also read पट्टिस।
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पट्टिश m. a spear with a sharp edge or some other weapon with three points MBh. R. etc. (written also पट्टिस, पटिसand पट्टीस).
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--one of the weapons of शिव. वा. ५५. ४५; १०१. २७०.