पयस्विनी

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पयस्विनी, स्त्री, (पयो विद्यतेऽस्याः । “अस्माया- मेधास्रजो विनिः ।” ५ । २ । १२१ । इति विनिः ततो ङीष् ।) नदी । (प्रशस्तजल- वत्त्वात्तथा पुण्यसलिलत्वाद् गङ्गा । यथा, काशी- खण्डे गङ्गासहस्रनामकीर्त्तने । २९ । १०६ । “परापरफलप्राप्तिः पाचनी च पयस्विनी ॥”) धेनुः । (यथा, रघुः, । २ । २१ । “प्रदक्षिणीकृत्य पयस्विनीन्तां सुदक्षिणा साक्षतपात्रहस्ता ॥”) रात्रिः । इति मेदिनी ॥ काकोली । क्षीर- काकोली । दुग्धफेनी । क्षीरविदारी । छागी । इति राजनिर्घण्टः ॥ जीवन्ती इति भावप्रकाशः ॥ (गायत्त्रीस्वरूपा महादेवी । यथा, देवीभाग- वते । १२ । ६ । ९६ । “प्रज्ञावती सुता पौत्री पुत्त्रपूज्या पयस्विनी ॥”)

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पयस्विनी¦ f. (-नी)
1. A river.
2. A milch cow.
3. Night.
4. A she-goat. E. पयस् water or milk, विनि aff.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पयस्विनी/ पयस्--विनी f. a milch-cow MBh. Var. Ragh.

पयस्विनी/ पयस्--विनी f. a she-goat L.

पयस्विनी/ पयस्--विनी f. a river or N. of a -rriver BhP. (See. g. पुष्करा-दि)

पयस्विनी/ पयस्--विनी f. the night L.

पयस्विनी/ पयस्--विनी f. N. of sev. plants (Asteracantha Longifolia , Batatas Paniculata , = काकोली, क्षीर-काक्, जीवन्ती, दुग्धफेनीetc. ) Bhpr. L.

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

--a R. flowing in द्रविड in the भारत- वर्ष. भा. V. १९. १८; XI. 5. ३९. [page२-287+ २९]