परिवत्सर
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
परिवत्सरः, पुं, वत्सरः । इति जटाधरः ॥ वत्सर- विशेषः । यथा, मलमासतत्त्वे । “शकाब्दात् पञ्चभिः शेषात् समाद्यादिषु वत्सराः । सम्परीदानुपूर्ब्बाश्च तथोदापूर्ब्बका मताः ॥” “परिपूर्ब्बे तथादानं यवानाञ्च द्बिजोत्तमाः ॥” इति विष्णुधर्म्मोत्तरम् ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
परिवत्सर¦ पु॰ संवत्सरपञ्चकान्तर्गते वत्सरभेदे
“शकाव्दात्पञ्चमिः शेषात् समाद्यादीषुवत्सराः। सम्परीदानुपूर्वाश्चतथोदापूर्वकामताः” मलमा॰ त॰।
“परिपूर्वे तथा दानंयवानां च द्विजोत्तमा!” विष्णुध॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
परिवत्सर¦ m. (-रः) A year. E. परि end, वत्सर a year.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
परिवत्सरः [parivatsarḥ], 1 A year, a full year, the revolution of one year; देव्या शून्यस्य जगतो द्वादशः परिवत्सरः U.3.33.
N. of a particular year; संवत्सरः परिवत्सर इडावत्सर एव च । अनुवत्सरो वत्सरश्च विदुरेवं प्रभाष्यते ॥ Bhāg.3.11.14.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
परिवत्सर/ परि-वत्सर m. a full year , a year RV. TBr. Mn. MBh. etc.
परिवत्सर/ परि-वत्सर m. the second of a cycle of 5 years AV. TS. Br. Kaus3. Var.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--the sun god; फलकम्:F1: Br. II. २१. १३१; IV. ३२. १५; वा. ३१. ३८; ५६. २०.फलकम्:/F lord among the वर्षस्। फलकम्:F2: M. १४१. १८; १६७. ५२.फलकम्:/F
(II)--the second year of the five year युग, फलकम्:F1: वा. ३१. २७; ५०. १८३; Br. II. १३. ११४, ११७, १२६-7; Vi. II. 8. ७२.फलकम्:/F युग of five years: Samvatsara, Parivatsara, Idvatsara, Anuvatsara, and Vatsara; फलकम्:F2: भा. III. ११. १४; V. २२. 7; M. १४१. १८-19.फलकम्:/F Agni, Surya, Soma, वायु and Rudra respectively of the five years.