यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पर्णशाला, स्त्री, (पर्णैः पत्रादिभिः रचिता शाला । मध्यपदलोपिसमासः ।) मुनीनां पत्र- रचितगृहम् । तत्पर्य्यायः । उटजम् २ । इत्य- मरः । २ । २ । ६ ॥ पर्णोटजम् ३ । इति शब्द- रत्नावली ॥ पर्णवती शाला । पर्णप्रधाना शाला वा । इति भरनः ॥ (यथा, रघुः । १ । ९५ । “निदिष्टां कुलपतिना स पर्णशाला- मध्यास्य प्रयतपरिग्रहद्बितीयः । तच्छिष्याध्ययननिवेदितावसानां संविष्टः कुशशयने निशां निनाय ॥” मध्यदेशस्थग्रामविशेषः । यथा महाभारते । १३ । ६८ । ३ । “मध्यदेशे महान् ग्रामो ब्राह्मणानां बभूव ह । गङ्गायमुनयोर्मध्ये यासुनस्य गिरेरधः ॥ पर्णशालेति विख्यातो रमणीयो नराधिप ! ॥”)

अमरकोशः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पर्णशाला स्त्री।

मुनीनां_गृहम्

समानार्थक:पर्णशाला,उटज

2।2।6।2।2

वासः कुटी द्वयोः शाला सभा सञ्जवनं त्विदम्. चतुःशालं मुनीनां तु पर्णशालोटजोऽस्त्रियाम्.।

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, स्थानम्, मानवनिर्मितिः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पर्णशाला¦ स्त्री पर्णरचिता शाला शा॰ त॰।

१ पत्ररचितकुटीरे उटजे असरः। पर्णमिव शाला यत्र।

२ ग्राम-भेदे
“मध्यदेशे महान् ग्रामो ब्राह्मणानां बभूव ह। गङ्गाययुनयोर्मध्ये य मनस्य गिरेरधः। पर्णशालेतिविख्यातो रमणीयो नराधिप!” हरिवं॰

६८ अ॰

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पर्णशाला¦ f. (-ला) A hut of leaves and grass, a hermitage. E. पर्ण a leaf, and शाला a hall.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पर्णशाला/ पर्ण—शाला f. " leaf-hut " , an arbour R. Ragh. Ka1d. ( esp. as the dwelling of a Buddhist monk RTL. 81 ; 430 )

पर्णशाला/ पर्ण—शाला f. N. of a great settlement of Brahmans in मध्य-देशbetween the यमुनाand गङ्गाMBh.

Purana Encyclopedia

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

Parṇaśālā : f.: Name of a village (grāma).

A. Location: Located in Madhyadeśa, between the rivers Gaṅgā and Yamunā, and at the foot of the mountain Yāmuna (madhyadeśe…/gaṅgāyamunayor madhye yāmunasya girer adhaḥ) 13. 67. 3.

B. Description: Big (mahant) 13. 67. 3; famous (vikhyāta) 13. 67. 4; pleasing (ramaṇīya) 13. 67. 4;

C. Characteristic: It was a settlement of the Brāhmaṇas, most of them known for their learning (grāmo brāhmaṇānāṁ babhūva ha) 13. 67. 3; (vidvāṁsas tatra bhūyiṣṭhā brāhmaṇāś cāvasaṁs tadā) 13. 67. 4; hence also referred to as Brāhmaṇagrāma 13. 67. 6.

D. Past event: Yama once told one of his men to go to the Brāhmaṇagrāma and bring from there a Brāhmaṇa named Śarmin belonging to the Agastya gotra (agastyaṁ gotrataś cāpi nāmataś cāpi śarmiṇam) 13. 67. 5-6.

_______________________________
*4th word in left half of page p542_mci (+offset) in original book.

Mahabharata Cultural Index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।