पर्युदास

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पर्युदास¦ पु॰ परि + उद् + अस--घञ्।

१ निवारणे फलप्रत्य-वायशून्यतया
“प्राधान्यं हि विधेर्यत्र प्रतिषेधेऽप्रधानता। चर्युदासः स विशेयो यत्रीत्तरपदेन नञ्” इत्युक्तलक्षणे भेदरूपे नञर्थे। नञ्शब्दे मतभेदेन वि-स्तरो दृश्यः।

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पर्युदासः [paryudāsḥ], 1 An exception, a prohibitive rule or precept; प्राधान्यं हि विधेर्यत्र प्रतिषेधे$प्रधानता । पर्युदासः स विज्ञेयो यत्रोत्तरपदेन नञ् ॥

A negation purporting to state some matter of the exclusion of something that is actually mentioned. Technically नञ् (the negative particle) has the sense of पर्युदास when it is connected with any word that is not a verb. But it conveys प्रतिषेध when it is connected with a verb. Thus अब्राह्मणम् आनय means ब्राह्मणं वर्जयित्वा यं कमपि आनय; while कलञ्जं न भक्षयेत् conveys prohibition of कलञ्जभक्षण. For a discussion on पर्युदास read MS.1.8.1-4 and ŚB. thereon.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पर्युदास/ पर्य्-उद्-आस m. a prohibitive rule , exception Pa1n2. Sch. Kull.