पांशु
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पांशुः, पुं, (पंशयति नाशयति आत्मानमिति । पशि नाशने + “अर्ज्जिदृशिकमीति ।” उणां । १ । २८ । इति कुः दीर्घश्च ।) धूलिः । इत्य- मरः । २ । ८ । ९८ ॥ (यथा, मनुः । ४ । १०२ । “कर्णश्रवेऽनिले रात्रौ दिवा पांशुसमूहने । एतौ वर्षास्वनध्यायावध्यायज्ञाः प्रचक्षते ॥”) शस्यार्थचिरसञ्चितगोमयः । सार इति भाषा ॥ इति मेदिनी । शे, ११ ॥ पर्पटः । कर्पूरविशेषः । इति राजनिर्घण्टः ॥ (दन्त्यसकारान्तोऽपि दृश्यते ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पांशु(सु)¦ पु॰ पसि--नाशने अर्जिदशिकम्यमपसिवाधामृजि[Page4283-a+ 38] पसिवाधामृजिपशितुक्धुग्दीर्थहाश्च” उणा॰ उ दीर्घश्च।
१ धूलौ
२ शस्यार्थचिरसञ्चितगोमये च विश्वः उणादिसूत्रे द-न्त्यान्त्य पसिधातोरेव उप्रत्ययदोर्घयोर्विधानात् विश्वप्रकाशेतालव्यान्ते कीर्त्तनाच्च पृषो दन्त्यस्य शः इति बोध्यम्। अतएव
“तालव्या अपि दन्त्याः स्युः शंवशूकरपांशवः” शकारभेदे उक्तम्।
३ लबणभेदे न॰
“औद्भिदं पांशु-(सु)लयणं यज्जातं भूमितः स्वयम्। क्षारं गुरु कटु-स्निग्धं स्वेदनं वातनाशनम्” भावप्र॰।
४ पर्पटे
५ कर्पू-रभेदे पु॰ राजनि॰। पांशु(सु)तो भबः यत्। पां(श)-सव्य तत्र भवे त्रि॰। रुद्रभेदे पु॰ यजु॰
१६ ।
२५
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पांशु(सु)¦ m. (-शुः or सुः)
1. Dust.
2. Manure.
3. Landed property.
4. A kind of camphor. E. पशि to bind, Una4di aff. कु; also पांसु।
पांशु(सु)चत्वर¦ m. (-रः) Hail. E. पांशु dust, चत्वर a level space.
पांशु(सु)ज¦ n. (-जं) Salt extracted from soil, rock or fossile salt. E. पांशु dust, ज born.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पांशु श्न्कetc. = पांसुetc.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Pāṁśu(Pāṁsu)rāṣṭra : n. (sg.), m. (pl.): Name of a Janapada and its people.
A. Location: Listed by Saṁjaya among the northern Janapadas (also called Deśas 6. 10. 68) of Bhāratavarṣa (janapadān nibodha) 6. 10. 37, 5; (aśmakāḥ pāṁsurāṣṭrāś ca) 6. 10. 42.
B. Epic events: King Vasudāna of Pāṁśurāṣṭra offered as tribute for the Rājasūya twentysix elephants and two thousand horses, wearing gold garlands, and who were speedy, strong and of proper age (pāṁśurāṣṭrād vasudāno rājā ṣaḍviṁśatiṁ gajān/ aśvānāṁ ca sahasre dve rājan kāñcanamālināṁ/javasattvopapannānāṁ vayaḥsthānāṁ narādhipa) 2. 48. 26-27.
C. A king of Pāṁśurāṣṭra (not named; Vasudāna ?) called pāṁsurāṣṭrādhipa 5. 4. 17.
_______________________________
*1st word in right half of page p764_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Pāṁśu(Pāṁsu)rāṣṭra : n. (sg.), m. (pl.): Name of a Janapada and its people.
A. Location: Listed by Saṁjaya among the northern Janapadas (also called Deśas 6. 10. 68) of Bhāratavarṣa (janapadān nibodha) 6. 10. 37, 5; (aśmakāḥ pāṁsurāṣṭrāś ca) 6. 10. 42.
B. Epic events: King Vasudāna of Pāṁśurāṣṭra offered as tribute for the Rājasūya twentysix elephants and two thousand horses, wearing gold garlands, and who were speedy, strong and of proper age (pāṁśurāṣṭrād vasudāno rājā ṣaḍviṁśatiṁ gajān/ aśvānāṁ ca sahasre dve rājan kāñcanamālināṁ/javasattvopapannānāṁ vayaḥsthānāṁ narādhipa) 2. 48. 26-27.
C. A king of Pāṁśurāṣṭra (not named; Vasudāna ?) called pāṁsurāṣṭrādhipa 5. 4. 17.
_______________________________
*1st word in right half of page p764_mci (+offset) in original book.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पांशु पु.
धूलि, ला.श्रौ.सू. 5.1.4; 1०.5.16 = पांसु।