पाणितल
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पाणितलम्, क्ली, (पाणितलमिव परिमाणमस्त्य- स्येति । अच् ।) कर्षपरिमाणम् । तोलकद्बयम् । इति वैद्यकपरिभाषा ॥ (पर्य्यायोऽस्या यथा, -- “कोलद्वयञ्च कर्षः स्यात् स प्रोक्ता पाणिमालिका । अक्षं पिचुःपाणितलं किञ्चित्पाणिश्च तिन्दुकम् ॥ विडालपदकञ्चैव सुवर्णं कवलग्रहः । उदम्बरश्च पर्य्यायैः कर्ष एव निगद्यते ॥” इति शार्ङ्गधरे पूर्ब्बखण्डे प्रथमेऽध्याये ॥ पर्य्यायान्तरं यथा, -- “विद्याद्द्वौ द्रंक्षणौ कर्षं सुवर्णञ्चाक्षमेव च । विडालपदकन्तच्च पिचुम्पाणितलन्तथा ॥ तिन्दुकञ्च विजानीयात् कवडग्रहमेव च ॥” इति चरके कल्पस्थाने द्वादशेऽध्याये ॥ पाणेस्तलम् ।) हस्ताधोभागः ॥ (यथा, मनौ । ४ । १४३ । “स्पृष्ट्वैतानशुचिर्नित्यमद्भिः प्राणानुपस्पृशेत् । गात्राणि चैव सर्व्वाणि नाभिं पाणितलेन तु ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पाणितल¦ न॰
६ त॰।
१ करस्याधोभागे पाणिरेव तलम्। करतले। तन्मितद्रव्ये
२ तोलके कर्षशब्दे दृश्यम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पाणितल¦ n. (-लं)
1. The palm of the hand.
2. A measure of two Tola4s. E. पाणि, and तल below.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पाणितल/ पाणि--तल n. the palm of the -hhand , A1s3vS3r. Mn. MBh. etc.
पाणितल/ पाणि--तल n. a partic. weight (= 2 तोलकs) L.
पाणितल/ पाणि--तल m. (in music) a partic. measure MBh.