पाण्डर

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पाण्डरम्, क्ली, (पाण्डरो वर्णोऽस्त्यस्येति । अच् ।) कुन्दपुष्पम् । गैरिकम् । इति शब्दचन्द्रिका ॥

पाण्डरः, पुं, (पाण्डरः शुक्लवर्णोऽस्त्यस्येति । अच् ।) मरुवकवृक्षः । (पडि + अर + दीर्घश्च ।) श्वेतवर्णः । (पर्व्वतविशेषः । स तु मेरोः पश्चिमे वर्त्तते । यथा, मार्कण्डेये । ५५ । १० । “अञ्जनः कुक्कुटः कृष्णः पाण्डरश्चाचलोत्तमः ॥” “पश्चिमेन तथा मेरोर्विस्कम्भात् पश्चिमाद्बहिः । एतेऽचलाः समाख्याताः -- ॥” ऐरावतकुलोत्पन्ननागविशेषः । यथा, महा- भारते । १ । ५७ । ११ -- १२ । “पारावतः पारिजातः पाण्डरो हरिणः कृशः । विहङ्गः शरभो मेदः प्रमोदः संहतापनः ॥ ऐरावतकुलादेते प्रविष्टा हव्यवाहनम् ॥” पक्षिविशेषः । यथा, ज्योतिस्तत्त्वधृतवचनम् । “गृध्रः कङ्कः कपोतश्च उलूकः श्येन एव च । चिल्लश्च धर्म्मचिल्लश्च भासः पाण्डर एव च । गृहे यस्य पतन्त्येते गेहं तस्य विपद्यते ॥”) तद्बर्णविशिष्टे, त्रि । इत्युणादिकोषः ॥ (यथा, हरिवंशे । ८२ । ५० । “असिताम्बरसंवीतं पाण्डरं पाण्डरासनम् ॥”)

अमरकोशः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पाण्डर पुं।

शुक्लवर्णः

समानार्थक:शुक्ल,शुभ्र,शुचि,श्वेत,विशद,श्येत,पाण्डर,अवदात,सित,गौर,अवलक्ष,धवल,अर्जुन

1।5।12।2।7

पूतिगन्धिस्तु दुर्गन्धो विस्रं स्यादामगन्धि यत्. शुक्लशुभ्रशुचिश्वेतविशदश्येतपाण्डरः॥

 : पीतसंवलितशुक्लः, ईषद्धवलवर्णः

पदार्थ-विभागः : , गुणः, रूपम्

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पाण्डर¦ पु॰ पडि--अर दीर्घश्च।

१ मरुवकवृक्षे

२ श्वेतवर्णे च

३ तद्वति त्रि॰ अमरः।

४ कुन्दपुष्पे

५ गैरिके च न॰ शब्दच॰

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पाण्डर¦ mfn. (-रः-रा-रं) Pale or yellowish white. m. (-रः)
1. Pale or yellowish white, (the colour.)
2. A plant, commonly Maru4a or Maru4vaka. n. (-रं)
1. Many-flowered jasmine.
2. Red chalk. E. पडि to go, अर् Una4di aff., and the radical vowel made long; also पाण्डुर।

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पाण्डर [pāṇḍara], a. Whitish, pale-white; यत् कङ्कालमकालपाण्डुरघन- प्रस्पर्धि रुन्धन्नभः Mv.5.39.

रम् Red-chalk.

The blossom of the jasmine.

Semen virile; पाण्डरं शुक्र- मित्याहुः Dhyāna. Up.87.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पाण्डर पाण्डवSee. under पाण्डु.

पाण्डर mf( आ)n. whitish-yellow , pale , white S3Br. (See. -वासस्)etc.

पाण्डर m. a species of plant L.

पाण्डर m. N. of a mountain Ma1rkP.

पाण्डर m. of a Naga (also रक) MBh.

पाण्डर m. of a sect (also रक) L.

पाण्डर n. a jasmine blossom L.

पाण्डर n. red chalk L.

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

--a hill west of the शितोद. वा. ३६. २८; ३८. ४९.

Purana Encyclopedia

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

Pāṇḍara  : m.: A mythical serpent.

Born in the kula of Airāvata, listed by Sūta among those offered in the snake sacrifice of Janamejaya 1. 52. 10, 11, 1.


_______________________________
*2nd word in left half of page p39_mci (+offset) in original book.

Mahabharata Cultural Index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

Pāṇḍara  : m.: A mythical serpent.

Born in the kula of Airāvata, listed by Sūta among those offered in the snake sacrifice of Janamejaya 1. 52. 10, 11, 1.


_______________________________
*2nd word in left half of page p39_mci (+offset) in original book.