पापरोग
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पापरोगः, पुं, (पापोद्भवो रोगः ।) मसूरीरोगः । इति शब्दरत्नावली ॥ (यथा, मनुः । ५ । १६४ । “व्यभिचारात्तु भर्त्तुः स्त्री लोके प्राप्नोति निन्द्य- ताम् । शृगालयोनिं प्राप्नोति पापरोगैश्च पीड्यते ॥” यत्पानजन्यो यद्रोगो भवति तत् सर्व्वं कर्म्म- विपाकशब्दे द्रष्टव्यम् ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पापरोग¦ पु॰ पापविशेषकृते रोगभेदे स च विष्णुसं॰ उक्तोयथा
“नरकानुभूतदुःखानां तिर्य्यक्त्रमुत्तीर्णानां मनु-ष्येषु लक्षणानि भवन्ति। कुष्ठ्यतिपातकी। ब्रह्महायक्ष्मी। सुरापः श्यावदन्तकः। सुवर्णहारी कुनखः। गुरुतल्पगो दुश्चर्मा। पूतिनासः पिशुनः। पूतिवक्त्रः सू-चकः, धान्यचौरोऽङ्गहीनः। मिश्रचौरोऽतिरिक्ताङ्गः। अन्नापहारकस्त्वामयावी। वागपहारको मूकः। वस्त्रा-पहारकः श्वित्री। अश्वापहारकः पङ्गुः। देवब्राह्मण-क्रोशकोमूकः। लोलजिहो गरदः। उन्मत्तोऽग्निदः। गुरुप्रतिकूलोऽपस्मारी। गोघ्नन्त्वन्धः। दीपापहारक{??}[Page4310-a+ 38] काणश्च दीपनिर्वापकः। त्रपुचामरसीसकविक्रयी र-जकः। एकशफविक्रयी मृगव्याधः। कुण्डाशी मगास्यः,घाण्टिकःस्तेनः। वार्धुषिको भ्रामरी। मिष्टाश्येकाकीवातगुल्मी। समयभेत्ता खल्वाटः, श्लीपद्यवकीर्णी। परवृत्तिघ्नो दरिद्रः। परपीडाकरो दीर्घरोगी। एवंकर्मविशेषेण जायन्ते लक्षणान्विताः। रोगान्वितास्तथान्धाश्च कुब्जखञ्जैकलोचनाः। वामनावधिरामूका दुर्ब-लाश्च तथा परे। तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्रायश्चित्तं स-माचरेत्”। यद्यपि सर्वेषां रोगाणां दुःखदायकत्वेनपापहेतुकत्वं तथापि उन्मादाद्यष्टरोगाणां प्राधान्येन
“महापापजत्वेन पापरोगत्वं यथोक्तं शु॰ त॰ रघुनन्दनेन
“महारोगिण इति पापरोगाष्टकान्यतमरोगवतः। ते चउन्मादस्त्वगदोषो राजयक्ष्मा श्वासो मधुमेहो भगन्दरःउदरोऽश्मरी इत्यष्टौ पापरोगा नारदोक्ताः। कर्मविपा-कशब्दे
१७
४५ पृ॰ विस्तरः।
२ मसुरीरोगे शब्दरत्ना॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पापरोग¦ m. (-गः) A disease, considered as the punishment of sin in former life.
2. Small box. E. पाप sin, and रोग disease.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पापरोग/ पाप--रोग m. any bad disease (considered as the penalty of sin in a former life) Gobh. Mn.
पापरोग/ पाप--रोग m. smallpox L.
पापरोग/ पाप--रोग m. hemorrhoids Gal.