पारशव
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पारशवः, पुं, शूद्रायां विप्रतनयः । इत्यमरः । ३ । ३ । २०९ ॥ स तु निषादजातिः । यथा, -- “ब्राह्मणाद्वैश्यकन्यायामम्बष्ठो नाम जायते । निषादः शूद्रकन्यायां यः पारशव उच्यते ॥ शूद्रकन्यायामूढायां निषाद उत्पद्यते यतः संज्ञान्तरेण पारशवश्चोच्यते । तस्योपनयन- संस्कारनिषेधमाह । स पारयन्नेव शवस्तस्मात् पारशवः स्मृतः ॥ स जीवन्नेव शवतुल्यः ।” इति मनुकुल्लूकभट्टौ ॥ परस्त्रीतनयः । (परशुरेव स्वार्थे अण् ।) शस्त्रम् । तत्तु लौहम् । इति मेदिनी । वे, ६० ॥ परशुजाते, त्रि ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पारशव पुं।
शूद्रायां_विप्रतनयः
समानार्थक:पारशव
3।3।211।1।1
शूद्रायां विप्रतनये शस्त्रे पारशवो मतः। ध्रुवो भभेदे क्लीबे तु निश्चिते शाश्वते त्रिषु॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः
पारशव पुं।
आयुधम्
समानार्थक:आयुध,प्रहरण,हेति,पारशव,पाश
3।3।211।1।1
शूद्रायां विप्रतनये शस्त्रे पारशवो मतः। ध्रुवो भभेदे क्लीबे तु निश्चिते शाश्वते त्रिषु॥
अवयव : खड्गाद्यायुधमुष्टिः,खड्गादिप्रान्तभागः
वृत्तिवान् : आयुधजीविः
: विष्णुचक्रम्, विष्णुगदा, इन्द्रस्य_वज्रायुधम्, जालम्, मत्स्यवेधनम्, धनुः, ज्या, बाणः, खड्गः, फलकः, मुद्गरः, अश्मक्षेपसाधनम्, लोहाङ्गी, कुठारः, छुरिका, बाणाग्रायुधविशेषः, तोमरः, कुन्तः, वृषभादिप्रेरणदण्डः, खननाद्यर्थायुधम्, तृणच्छेदनायुधम्, हलम्, मुक्तादिवेधिनी, कर्तरी, वृक्षभेदनायुधम्, पाषाणदारणघनभेदः, शास्त्रादिविदारणशस्त्रम्, चर्मखण्डनशस्त्रम्
पदार्थ-विभागः : उपकरणम्,आयुधम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पारशव¦ पुंस्त्री
“निषादः शूद्रकन्यायां यः पारशव उच्यते। स पारयन्नेव शवस्तस्मात् पारशवः स्मृतः” इति मनूक्तेऊढायां शूद्रायां ब्राह्मणेनोत्पादिते निषादरूपे
१ सङ्कीर्ण-वर्णे
२ परस्त्रीतनये
३ लौहे च मेदि॰। परशु + इदमर्थे-ऽण्।
४ परशुसम्बन्धिनि त्रि॰।
५ मध्यस्थे देशभेदे वृ॰ सं॰
१४ अ॰। पारशवस्य गोत्रापत्यं युवादि॰ अञ्।
६ तद्गात्रापत्येहरिता॰ फञ्। पारशवायन तदीये यूनि गीत्रापत्ये।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पारशव¦ mfn. (-वः-वी-वं)
1. Made or derived from an axe.
2. Made of iron. m. (वः)
1. The son of a Su4dra woman by a Bra4hman.
2. A son by another's wife, an adulterine, a bastard.
3. An iron weapon. E. पर another, शव् to go, अच् aff. and अण् implying descent, added; or पार crossing, शव a corpse, a living corpse; or परशु an axe, aff. अञ्। [Page445-a+ 60]
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पारशव mf( ई)n. (fr. परशु; but also written पारसव)made of iron (only in सर्वप्)
पारशव mf( ई)n. N. of a mine in which pearls are found and of the pearls found there VarBr2S.
पारशव m. or n. iron L.
पारशव m. N. of a mixed caste , the son of a Brahman by a शूद्रwoman ( f( ई). ) Mn. MBh. (622596 -त्वn. ) Var.
पारशव m. a son by another's wife , a bastard L.
पारशव m. pl. N. of a people in the south-west of मध्य-देशVar. Ma1rkP.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
PĀRAŚAVA : A child born to a brahmin of a śūdra wo- man. Vidura was a son born to Vyāsa of a śūdra wo- man and was therefore called Pāraśava. (Śloka 25, Chapter 101, Ādi Parva).
_______________________________
*4th word in right half of page 568 (+offset) in original book.