पारायण
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पारायणम्, क्ली, साकल्यवचनम् । इत्यमरः । ३ । २ । २ ॥ “पारं समाप्तिं अयते गच्छति प्राप्नोति पारायणं नन्द्यादित्वादनः । आविष्टलिङ्गत्वा- द्भिन्नलिङ्गेन सामानाधिकरण्येऽपि क्लीवमव पारायणम् । यथा धातुपारायणम् । रत्न- प्रसादस्तुलसीमाला श्रोतृभ्यश्चाथ दीयताम् । मृदङ्गतालललितं कीर्त्तनं कीर्त्त्यतां ततः ॥ जयशब्दो नमःशब्दः शङ्खशब्दश्च गीयताम् । विप्रेभ्यो याचकेभ्यश्च वित्तमन्नञ्च दीयताम् ॥ विरक्तश्चेद्भवेत् श्रोता गीता वाच्या परेऽहनि । मृहस्थश्चेत्तदा होमः कर्त्तव्यः कर्म्मशान्तये ॥ प्रतिश्लोकञ्च जुहुयाद्बिधिना दशमस्य च । पायसं दधि सर्पिश्च तिलादिमधुसंयुतम् ॥ अथवा हवनं कुर्य्याद्गायत्त्र्या सुसमाहितः । तन्मयत्वात् पुराणस्य परमस्यास्य तत्त्वतः ॥ होमाशक्तौ बुधो हौम्यं दद्यात्तत्फलसिद्धये । नानाच्छिद्रनिरोधार्थं न्यूनताधिक्यताख्ययोः ॥ दोषयोः प्रशमार्थन्तु पठेन्नामसहस्रकम् । तेन स्यात् सफलं सर्व्वं नास्त्यस्मादधिकं यतः ॥ द्बादश ब्राह्मणान् पश्चाद्भोजयेन्मधुपायसैः । दद्यात् सुवर्णं धेनुञ्च व्रतपूर्णत्वसिद्धये ॥ शक्तौ पलत्रयमितं स्वर्णसिंहं विधाय च । तत्रास्य पुस्तकं स्थाप्य लिखितं ललिताक्षरम् ॥ संपूज्यावाहनाद्यैस्तदुपचारैः सदक्षिणम् । वस्त्रभूषणगन्धाद्यैः पूजिताय यतात्मने ॥ आचार्य्याय सुधीर्द्दत्त्वा मुक्तः स्याद्भवबन्धनैः । एवं कृते विधाने च सर्व्वपापनिवारणे । फलदं स्यात् पुराणन्तु श्रीमद्भागवतं शुभम् ॥ धर्म्मार्थकाममोक्षाणां साधनं नात्रसंशयः । इति ते कथितं सर्व्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ श्रीमद्भागवतेनैव भक्तिभुक्तिः प्रकाशिता ॥” इति पाद्मोत्तरखण्डे श्रीभागवतमाहात्म्ये ६ अध्यायः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पारायण वि।
साकल्यवचनम्
समानार्थक:पारायण
3।2।2।1।1
साकल्यासङ्गवचने पारायणतुरायणे। यदृच्छा स्वैरिता हेतुशून्या त्वास्था विलक्षणम्.।
पदार्थ-विभागः : , गुणः, शब्दः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पारायण¦ न॰ पारं समाप्तिमयतेऽनेन अय--ल्युट्।
१ सा-कल्ये अमरः
२ ग्रन्थादीनामाद्यन्तपाठे च। तत्र वेदपारा-यणं चतुष्प्रकारम् ऋग्वेदशब्दे
१४
१२ पृ॰ दृश्यम्। पुरा-णसम्पूर्णग्रन्थापाठेऽपि पारायणव्यवहारः। तत्र भाय-वतपारायणे कश्चिद्विशेषः पद्म॰ पाता॰
७१ अ॰ उक्तो यथा
“कृत्यनित्यक्रियः प्रातः कुशहस्तः कृतासनः। देवद्विज-गुरून्नत्वा ध्यात्वा विष्णुं सनातनम्। द्वैपायनं नमस्कृत्यशुकदेवञ्च भक्तितः। हिरण्याक्षबधं यावत् प्रथमेऽहनिकीर्त्तयेत्। चरितं भरतस्यापि द्वितीयेऽथ तृतीयके। मथनञ्चामृतस्यापि, यत्र कूर्मः स्वयं हरिः। चतुर्थदिवसे,चैव दशमे हरिजन्म च। पञ्चमे तु पठे द्विद्वान् रुक्मिण्याहरणावधि। षष्ठे चोद्धवसंवादं सप्तमे तु समापयेत्। अध्यायं प्राप्य विरमेन्न तु मध्ये कदाचन। कुते बिरामेमध्ये तु अध्यायादिं पठेत् पुनः। पठेदर्थं बुध्यमानः[Page4314-b+ 38] श्रावयेद्वैष्णवोत्तमैः। श्रोता तु प्राङुमुखो भूत्वा शृणु-पाद्भक्तितत्परः। अध्याये स्वर्णमाषैकं तथा दद्याच्चदक्षिणाम्। समाप्तौ च ततो धेनुं स्वर्णशृङ्गीं निवे-दयेत्। कुर्य्याच्च वैष्णवं होमं सात्वतान् भोजयेत्ततः। एवं यः कुरुते देवि! पाठं भागवतस्य तु। श्रवणंश्रावणं वापि स इष्टां गतिमाप्नुयात्। एतत् पारायणंनाम सर्वकामफलप्रदम्” तत्र मासभेदाः पाद्मोत्तरख॰
६ अ॰ उक्ता यथा
“अथ ते संप्रवक्ष्यामि सप्ताहश्रवणेविधिम्। सहायैर्बन्धुभिश्चैव प्रायः साध्यो विधिः स्मृतः। दैवज्ञन्तु समाहूय मुहूर्त्तं पृच्छ्य यत्नतः। विवाहे यादृशंवित्तं तादृशं परिकल्पयेत्। नभस्य आश्विनोर्जौ चमार्गशीर्षः शुचिर्नभाः। एते मासाः कथारम्भे श्रोतॄणांमोक्षसूचकाः”।
“कृच्छ्रो देव्ययुतञ्चैव प्राणायाम-शतद्वयम्। तिलहोमसहस्रन्तु वेदपारायणं भवेत्” इति मिता॰ धृतषट्त्रिंशन्मतम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पारायण¦ n. (-णं)
1. Totality, entireness, completeness.
2. Going over, reading or doing any thing completely.
3. Going across.
4. Reading a Pura4na, or causing it to be read. f. (-णी)
1. The goddess SARA- SWATI
4.
2. Action, act.
3. Considering, meditating.
4. Light. E. पार the boundary or limit, and अयन going to, extending: when used attributively it remains always neuter.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पारायण/ पारा n. going over , reading through , perusing , studying , RPra1t. A1past.
पारायण/ पारा n. ( esp. ) reading a पुराणor causing it to be read W.
पारायण/ पारा n. the whole , totality MBh. xiii , 2701 Pa1n2. 3-2 , 130 Sch.
पारायण/ पारा n. ( esp. ) complete text , -ccomplete collection of(See. धातु-प्, नाम-प्)
पारायण/ पारा n. N. of a gram. wk. (abridged fr. धातु-प्)