पार्व्वण

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पार्व्वणः, पुं, (पर्व्वणि ग्रहणयोग्यः इत्यण् ।) मृगविशेषः । इति शब्दचन्द्रिका ॥ (पर्व्वणि क्रियते यत् तत् ।) अमावस्यापर्व्वसामान्ययोः कर्त्तव्यश्राद्धम् । यथा, -- “अमावस्यां यत् क्रियते तत् पार्व्वणमुदाहृतम् । क्रियते पर्व्वणि वा यत्तत् पार्व्वणमुदाहृतम् ॥” इति भविष्यपुराणम् ॥ दीपप्रच्छादनं हस्तक्षालमाचमने तथा ॥ अच्छिद्रवाचनं विष्णुस्मरणं शेषभोजनम् । उपवासदिने घ्राणं मांसेतराशिताव्रते ॥ तद्दिने मैथुनत्यागः श्राद्धकृच्छ्राद्धभोजिनोः ॥” * ॥ यजुषां विशेषो यथा, -- “आस्तरो देवताभ्यश्च तिलपुष्पजलैस्ततः । अवनेजनपिण्डौ च हस्तालेपापघर्षणम् ॥ हस्तक्षालश्चाचमनं विष्णोः संस्मरणाय वै । अत्रेत्यादिजपो वामावर्त्तेनोदङ्मुखस्ततः ॥ आवृत्यामीजपश्चैव श्वासः प्रत्यवनेजनम् । नीवीविस्रंसनञ्चैव तथैवाचमनद्वयम् ॥ नमो वः पितरः सुष्मायेत्यादिकषडञ्जलिः । ऋतुनत्यर्थमेवायं वासः पिण्डप्रपूजनम् ॥ दैवादिब्राह्मणे दानं जलादित्रितयस्य च । शिवा इत्यादिनाक्षय्यमघोरा गोत्रमित्यपि ॥ दातारोऽन्नञ्चनञ्चैव एताः सत्याशिषोऽस्त्विति सपवित्रकुशाः पिण्डे स्वधावाचनमूर्जनम् ॥ आघ्राणञ्चैव पिण्डानां तेषामुत्तोलनन्ततः । न्युब्जोत्थानं पितुः पक्षे दक्षिणादानमग्रतः ॥ विश्वेदेवाश्च प्रीयन्तां दैवे वा जलमित्यपि । विसर्जनं वाज इति आमावेति प्रदक्षिणम् ॥ अन्यत् सर्व्वं समानम् ।” इति श्राद्धप्रयोगतत्त्वम् ॥

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पार्व्वण¦ mfn. (-णः-णी-णं) m. (-णः) A sort of deer. n. (-णं) The gene- ral funeral ceremony to be offered to all the manes at the Parva, or conjunction of the sun and moon, at which double oblations are offered; three cakes to the father, paternal grand- father, and great grandfather; and three to the maternal grand- father, his father, and grandfather; and the crumbs of each set to the remoter ancestors in each line. f. (-णी)
1. Belonging or relating to a Parvan.
2. Waxing, increasing. E. पर्व्व a knot, &c. aff. अण् |