पीलुः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पीलुः, पुं, (पीलति प्रतिष्टम्नातीति । पील + “मृगय्वादयश्च ।” उणां । १ । ३७ । इति कुः ।) प्रसूनम् । परमाणुः । मतङ्गजः । अस्थि- खण्डम् । तालकाण्डः । इति मेदिनी । ले, ३२ ॥ बाणः । कृमिः । इति धरणिः ॥ कोङ्कणादि- देशे प्रसिद्धः फलवृक्षविशेषः । पील इति भाषा । तत्पर्य्यायः । गुडफलः २ श्रंसी ३ । इत्यमरः । २ । ४ । २८ ॥ शीतसहः ४ धानी ५ विरेचनः ६ फलशाखी ७ श्यामः ८ करभ- वल्लभः ९ ॥ (यथा, महाभारते । २ । ५० । ४ । “उष्ट्रवामीस्त्रिशतञ्च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः ॥”) अस्य फलगुणाः । श्लेष्मवायुगुल्मनाशित्वम् । पित्तदत्त्वम् । भेदकत्वम् । यत् स्वादु तिक्तं तत् नात्युष्णं त्रिदोषहरत्वञ्च । इति राज- निर्घण्टः ॥

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पीलुः [pīluḥ], [पील्-उ]

An arrow.

An atom; प्रत्यक्षं न पुनाति नापहरते पापानि पीलुच्छटा Viś. Guṇa.552.

An insect.

An elephant.

The stem of the palm.

A flower.

A group of palm trees; Mb.7.178.24.

A kind of tree.

A heap of bones.

The central part of the hand. -लु n. The fruit of the Pīlu tree. -Comp. -पत्रः the Mūrvā plant.

पर्णी a kind of drug.

N. of two plants. -पाकवादिन् m. a Vaiśeṣika. (One who maintains the doctrine that heat acts only onthe atoms of matter, as of a jar, and not on the whole body.)