पुटः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पुटः, पुं क्ली, (पुटतीति । पुट श्लेषे + कः ।) अश्व- खुरः । इति शब्दरत्नावली ॥
पुटः, त्रि, (पुट् + कः ।) आच्छादनम् । पत्रादि- रचितः पुष्पाद्याधारः । यथा, रघुः । २ । ६५ । “दुग्ध्वा पयः पत्रपुटे मदीयं पुत्त्रोपभुङ्क्ष्वेति तमादिदेश ॥” (यथा च मनौ । ६ । २८ । “ग्रामादाहृत्य वाश्नीयादष्टौ ग्रासान् वने वसन् । प्रतिगृह्य पुटेनैव पाणिना सकलेन वा ॥”) मिथःसंश्लेषः । इति मुकुटः ॥ इत्यमरटीकायां भरतः ॥
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पुटः [puṭḥ] टम् [ṭam], टम् [पुट्-क]
A fold.
A hollow space, cavity, concavity; भिन्नपल्लवपुटो वनानिलः R.9.68;11.23; 17.12; M.3.9; अञ्जलिपुट, नासापुट, कर्णपुट &c.
A cup made of a leaf folded or doubled; a vessel of leaves; दुग्ध्वा पयः पत्रपुटे मदीयम् R.2.65; Ms.6.28.
Any shallow receptacle.
The pod or capsule which envelops young shoots.
A sheath, cover, covering
An eye-lid (पुटी also in all these senses).
A horse's hoof.
A cloth worn to cover the privities.
टः A casket.
The contracting of anything.
A folding of anything so as to form a cup.
टम् A nutmeg.
Two vessels joined together for medical purposes.-Comp. -अञ्जलिः the two hollowed hands put together; श्रीकृष्णपुरतः स्थित्वा तुष्टाव तं पुटाञ्जलिः Brav. P.3.9,23.-उटजम् a white umbrella. -उदकः a cocoa-nut.
ग्रीवः a pot, jar, pitcher.
a copper-vessel. -धेनुः a not yet full-grown cow with a calf.
पाकः a particular method of preparing drugs, in which the various ingredients are wrapped up in leaves, and being covered with clay are roasted in the fire; अनिर्भिन्नो गभीरत्वादन्त- र्गूढघनव्यथः । पुटपाकप्रतीकाशो रामस्य करुणो रसः U.3.1.
digesting.
subliming.
भेदः a town, city.
a kind of musical instrument (आतोद्य).
'parting of the eyelids', opening; पुटभेदो ललाटस्थनीललोहितचक्षुषः U.6.3.
a whirl-pool or eddy. -भेदनम् a town, city; स हस्तिनपुरे रम्ये कुरूणां पुटभेदने (वसन्) Mb.1.1.12; पुट- भेदनं दनुसुतारिरैक्षत Śi.13.26.