पुरुषकम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पुरुषकम्, क्ली, पुं, (पुरुष एवेति । पुरुष + स्वार्थे कन् ।) घोटकानामूर्द्ध्वस्थितिः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ शीखपा~ओ इति हिन्दीभाषा ॥ (यथा, माघे । ५ । ५६ । “श्रीवृक्षकी पुरुषकोन्नमिताग्रकायः ॥” “पुरुषकोऽश्वानां स्थानकभेदः । यदुक्तम्, -- ‘पश्चिमेनाग्रपादेन भुवि स्थित्वाग्रपादयोः । ऊर्द्ध्वप्रेरणया स्थानमश्वानां पुरुषः स्मृतः ॥’ पुरुष एव पुरुषकस्तेन पुरुषकेण स्थानके- नान्नमित ऊर्द्ध्वावस्थितोऽग्रकायः पूर्ब्बकायो यस्य स तथोक्तः ।” इति तट्टीकायां मल्लिनाथः ॥)