सामग्री पर जाएँ

पुष्पदन्त

विकिशब्दकोशः तः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

[सम्पाद्यताम्]

कल्पद्रुमः

[सम्पाद्यताम्]

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पुष्पदन्तः, पुं, (पुष्पमिव शुक्लो दन्तोऽस्य ।) वायु- कोणस्थदिग्गजः । इत्यमरः । १ । ३ । ४ ॥ विद्याधर- विशेषः । इति मेदिनी । ते, २१३ ॥ जिनभेदः । इति हेमचन्द्रः ॥ नागभेदः । इति धरणिः ॥ (यथा, महाभारते । ७ । २०० । ७० । “अणीं कृत्वैलपुत्त्रञ्च पुष्पदन्तञ्च त्र्यम्बकः ॥” पार्व्वतीप्रदत्तः कार्त्तिकेयस्यानुचरविशेषः । यथा, महाभारते । ९ । ४५ । ४९ । “उन्मादं पुष्पदन्तञ्च शङ्कुकर्णं तथैव च । प्रददावग्निपुत्त्राय पार्व्वती शुभदर्शना ॥” विष्णोरनुचरविशेषः । यथा, भागवते । ८ । २१ । १७ । “जयन्तः श्रुतदेवश्च पुष्पदन्तोऽथ सात्वतः ॥” शिवगणभेदः । यथा, कथासरित्सागरे । १ । ४९ । “प्रसादवित्तकः शम्भोः पुष्पदन्तो गणोत्तमः । न्यषेधि च प्रवेशोऽस्य नन्दिना द्वारि तिष्ठता ॥”)

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पुष्पदन्त पुं।

वायव्यदिग्गजः

समानार्थक:पुष्पदन्त

1।3।4।1।1

पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः। करिण्योऽभ्रमुकपिलापिङ्गलानुपमाः क्रमात्.।

पत्नी : पुष्पदन्तस्य_हस्तिनी

स्वामी : वायव्यदिशायाः_स्वामी

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्येतरः, अलौकिकप्राणी

वाचस्पत्यम्

[सम्पाद्यताम्]

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पुष्पदन्त¦ पु॰ पुष्पमिव दन्तो यस्य।

१ वायुकोखस्थे दिग्गज-भेदे अमरः।

२ विद्याधरभेदे मेदि॰।

३ जिनभेदे हेमच॰।

४ बागभेदे धरणिः।

५ वैष्णवानुचरभेदे भाग॰

८ ।

२१ ।

१० ।

६ पुरद्वाराधिपभेदे
“शुद्धाक्षमैन्द्रं भल्लाटं पुष्पदन्तं तथैवच” हरिवं॰

११

६ अ॰।

शब्दसागरः

[सम्पाद्यताम्]

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पुष्पदन्त¦ m. (-न्तः)
1. The elephant presiding over the north-west quarter.
2. A chief of the Gand'harbas or Vidya4d'haras, attendant upons S4IVA, to whom is ascribed the authorship of the “Mahimna Stotra”.
3. One of the Jinas or Jaina teachers.
4. A Na4ga or ser- pent of the infernal regions. m. dual. (-न्तौ) The sun and moon. E. पुष्प flower, and दन्त a tooth.

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. " -fflower-toothed " , N. of शिवR.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. of an attendant of शिवMBh.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. of an attendant of विष्णु. BhP.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. (also -क)of a गन्धर्व(author of the महिम्नःस्तवः) Cat.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. of a विद्या-धरL.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. of a serpent-demon L.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. (with जैनs) of the 9th अर्हत्of present अवसर्पिणी

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. of a partic. being Hcat.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. of the elephant of the north-west quarter ib.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. of the mountain शत्रुं-जयS3atr.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त m. ( du. )sun and moon ib.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त n. N. of a temple Katha1s.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त n. of a palace Buddh.

पुष्पदन्त/ पुष्प--दन्त n. of a gate Hariv.

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

(I)--attacked the Asura followers of Bali. भा. VIII. २१. १७. [page२-368+ २३]
(II)--a यक्ष; a son of देवजनी. Br. III. 7. १२८.
(III)--the elephant of the साम fold (बृहत्साम) with six tusks; his sons are ताम्रपर्ण and others roaming in groups. Br. III. 7. ३३७; वा. ६९. २२१.
(IV)--a काद्रवेय na1ga; a serpent. वा. ६९. ७१.
(V)--to be worshipped before the com- mencement of house and palace building operations. M. २५३. २६; २५५. 9; २६८. १५.

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

PUṢPADANTA I : One of the Aṣṭadiggajas. (The eight elephants of the quarters).


_______________________________
*2nd word in right half of page 623 (+offset) in original book.

PUṢPADANTA II : One of the three soldiers given to Subrahmaṇya by Pārvatī. The other two were Unmāda and Śaṅkukarṇa. (Śloka 51, Chapter 45, Śalya Parva).


_______________________________
*3rd word in right half of page 623 (+offset) in original book.

PUṢPADANTA III : One of the attendants of Śiva. Due to a curse Puṣpadanta was born on earth as Vararuci. (See under Vararuci). There was another curse also on him. (See under Jambukeśvara).


_______________________________
*4th word in right half of page 623 (+offset) in original book.

"https://sa.wiktionary.org/w/index.php?title=पुष्पदन्त&oldid=432877" इत्यस्माद् प्रतिप्राप्तम्