पूरः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पूरः, पुं, (पूरयतीति । पूर + कः ।) जलसमूहः । (यथा, रघौ । ३ । १७ । “महोदधेः पूर इवेन्दुदर्शनात् गुरुः प्रहर्षः प्रबभूव नात्मनि ॥”) व्रणसंशुद्धिः । खाद्यविशेषः । इति मेदिनी । रे, ६० ॥ (प्राणायामादिकर्त्तुर्नासारन्ध्रेण बहिः- पवनाकर्षणम् । यथा, भागवते । ३ । २८ । ९ । “प्राणस्य शोधयेन्मार्गं पूरकुम्भकरेचकैः । प्रतिकूलेन वा चित्तं यथास्थिरमचञ्चलम् ॥” बीजपूरः । तत्पर्य्यायो यथा, -- “बीजपूरो मातुलुङ्गः सुफलः फलपूरकः । लुङ्गुधः पूरकः पूरो बीजपूर्णोऽम्बुकेशरः ॥” इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पूरः [pūrḥ], [पूर्-क]

Filling, making full; तमहमुपसृतानां कामपूरं नतो$स्मि Bhāg.8.13.47.

Satisfying, pleasing, making content.

Pouring in, supplying; अतैलपूराः सुरतप्रदीपाः Ku.1.1.

The swelling or rising of a river or of the sea, flood; महोदधेः पूर इवन्दुदर्शनात् R.3.17.

A stream or flood in general; अम्बु˚, बाष्प˚, शोणित˚ &c.

A piece of water, lake, pond.

The healing or cleansing of wounds.

A kind of cake.

Drawing in breath slowly through the nose; प्राणापानौ संनिरुन्ध्यात् पूर- कुम्भकरेचकैः

The citron tree. -रम् A kind of incense.-Comp. -आम्लम् the fruit of Spondias Magnifera; (Mar. आंबाडा). -उत्पीडः a flood or excess of water; पूरोत्पीडे तडागस्य परीवाहः प्रतिक्रिया U.3.29.