पूर्णपात्रम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

पूर्णपात्रम्, क्ली, (पूर्णञ्च तत् पात्रञ्चेति नित्यकर्म्म- धारयः ।) वस्तुपूर्णपात्रम् । बर्द्धापकः । इति मेदिनी । रे, २८४ ॥ उत्सवकाले हर्षात् गृहीतवस्त्रालङ्कारादि । तत्पर्य्यायः । पूर्णा- लकम् २ । यथा, -- “हर्षादुत्सवकाले यदलङ्कारांशुकादिकम् । आकृष्य गृह्यते पूर्णपात्रं पूर्णालकञ्च तत् ॥” इति जटाधरः ॥ (यथा, अनर्घराघवे । ३ । ४५ । “शाम्भवं चापमारोप्य योऽस्मानानन्दयिष्यति । पूर्णपात्रमियं तस्मै मैथिली कल्पयिष्यते ॥”) होमकर्म्मणि ब्रह्मदक्षिणा । यथा, गोभिलेनापि दर्शादियागमभिधाय पूर्णपात्रो दक्षिणा ब्रह्मणे दद्यादित्युक्तम् । त्रान्तत्वेऽपि पुंस्त्वं छान्दसम् । तस्य प्रमाणन्तु गृह्यसंग्रहे यज्ञपार्श्वपरिशिष्टयोः । अष्टमुष्टिर्भवेत् कुञ्चिः कुञ्चयोऽष्टौ च पुष्कलम् । पुष्कलानि च चत्वारि पूर्णपात्रं विधीयते ॥ अत्र षट्पञ्चाशदधिकशतद्वयमुष्टिमितं पूर्ण- पात्रम् । असम्भवे तु छन्दोगपरिशिष्टम् । यावता बहुभोक्तुस्तु तुष्टिः पूर्णेन जायते । नावरार्द्धमतः कुर्य्यात् पूर्णपात्रमिति स्थितिः ॥” इति संस्कारतत्त्वम् ॥