पैत्र
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैत्रम्, क्ली, (पितुरिदमिति । पितृ + अण् ) पितृतीर्थम् । अङ्गुष्ठतर्ज्जन्योर्मध्यम् । इत्यमरः । २ । ७ । ५१ ॥ पितृसम्बन्धिनि, त्रि । (यथा, महाभारते । ७ । १९९ । ७१ । “ऐन्द्रं याम्यं वारुणं वैत्तपाल्यं पैत्रं त्वाष्ट्रं कर्म्म सौम्यञ्च तुभ्यम् । रूपं ज्योतिः शब्दमाकाशवायुः स्पर्शः स्वाद्यं सलिलं गन्ध उर्व्वी ॥”)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैत्र पुं।
मनुष्यमासः_पितृदिनम्
समानार्थक:पैत्र
1।4।21।1।1
मासेन स्यादहोरात्रः पैत्रो वर्षेण दैवतः। दैवे युगसहस्रे द्वे ब्राह्मः कल्पौ तु तौ नृणाम्.।
अवयव : नृवर्षः_दैवदिनम्
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, कालः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैत्र¦ त्रि॰ वितुरिदम् अण्।
१ पितृसम्बन्धिनि श्राद्धादौ। अङ्गु-ष्ठतर्जन्योर्मध्यस्थाने
२ पितृतीर्थे न॰।
३ पितृसम्बन्धिदिनेच तन्मानं च अहन्शब्दे
५७
६ पृ॰ उक्तं दृश्यम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैत्र¦ mfn. (-त्रः-त्री-त्रं)
1. Paternal, ancestral, relating or belonging to a parent or progenitor.
2. Sacred to the manes. n. (-त्रं)
1. The part of the hand between the thumb and forefinger, or according to some the root of the forefinger.
2. A year, month, day, &c. of the Pitris. E. पितृ a parent, aff. अण् | Also पैत्र्य |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैत्र [paitra], a. (-त्री f.) [पितुरिदम् अण्]
Relating to a father or ancestors generally, paternal, ancestral.
Sacred to the Manes.
त्रम् The part of the hand between the forefinger and the thumb. (Also पैत्र्य in this sense.)
A year, month, or day sacred to the Pitṛis. -Comp. -अहोरात्रः one month.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैत्र mf( ई)n. = पैतृकS3a1n3khS3r. MBh.
पैत्र n. a partic. part of the hand(See. पितृ-तीर्थ) W.