पैल
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैलः, पुं, (पीलाया अपत्यमिति । पीला + “पीलाया वा ।” ४ । १ । ११८ । इति अण् ।) मुनिविशेषः । स च ऋग्वे दी यथा, -- “तत्रर्ग् वेदधरः पैलः सामगो जैमिनिः कविः । वैशम्पायन एवैको निष्णातो यजुषमुत ॥ अथर्व्वाङ्गिरसामासीत् सुमन्तुर्दारुणो मुनिः । इतिहासपुराणानां पिता मे रोमहर्षणः ॥” इति श्रीभागवते १ स्कन्धे ४ अध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैल(लेय)¦ पुंस्त्री॰ पीलाया अपत्यं
“पीलाया वा” पा॰ अण्पक्षे ढक्। पीलाया अपत्ये स्त्रियां ङीष्। यून्यपत्येतु
“अनोद्व्यचः” पा॰ फिञ् तस्य पैलादि॰ लुक्। तस्ययन्यपत्येऽपि। तथा च पैलः पिता पुत्रश्च।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैल¦ m. (-लः) A Sage, the promulgator of the Rig-Ve4da.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैलः [pailḥ], N. of a sage and promulgator of the Ṛigveda.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
पैल m. (metron. fr. पीलाPa1n2. 4-1 , 118 )N. of a teacher (a sage and promulgator of the ऋग्- वेद) Gr2S. MBh. etc.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--a pupil of व्यास, पराशर्य and in charge of the ऋग् Veda; फलकम्:F1: भा. I. 4. २१; वा. ६०. १३; Vi. III. 4. 8.फलकम्:/F was taught बह्वृच (ऋग् Veda). He taught it to Indrapramati and to बाष्कल; फलकम्:F2: भा. XII. 6. ३६, ५२ and ५४. Vi. III. 4. १६.फलकम्:/F was invited for the राज- सूय of युधिष्ठिर. फलकम्:F3: भा. X. ७४. 8.फलकम्:/F A श्रुतऋषि. फलकम्:F4: Br. II. ३३. 2; ३४. १३.फलकम्:/F He took the flating ऋक्स् and classified them into two parts each of which was given to two disciples, Indrapramati and बाष्कल. फलकम्:F5: वा. ६०. १९, २४-25.फलकम्:/F
(II)--a disciple of पराशर. भा. IX. २२. २२.
(III)--a pupil of रथीतर. Br. II. ३५. 4.
(IV)--a भार्गव gotrakr2t. M. १९५. १८; १९६. १८.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Paila : m.: A mythical serpent.
Born in the kula of Vāsuki, listed by Sūta among those offered in the snake sacrfice of Janamejaya; some of the serpents in this family were dark-red, some white; all were ferocious, huge, and having excess of poison (viṣolbaṇa) 1. 52. 5, 4, 6.
_______________________________
*6th word in left half of page p42_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Paila : m.: A mythical serpent.
Born in the kula of Vāsuki, listed by Sūta among those offered in the snake sacrfice of Janamejaya; some of the serpents in this family were dark-red, some white; all were ferocious, huge, and having excess of poison (viṣolbaṇa) 1. 52. 5, 4, 6.
_______________________________
*6th word in left half of page p42_mci (+offset) in original book.