प्रगण्डी

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रगण्डी, स्त्री, (प्रगण्ड + गौरादित्वात् ङीष् ) बहिःप्राकारः । दुर्गप्राकारभित्तौ शूराणां उप- वेशनस्थानानि । (यथा, महाभारते । १२ । ६९ । ४३ । “प्रगण्डीः कारयेत् सम्यगाकाशजननीस्तदा ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रगण्डी [pragaṇḍī], The outer wall (of a city); 'प्रगण्डीः कारयेत् सम्यक् षाङ्गुण्यं सत्रिवर्गकम् । यो वेत्ति पुरुषव्याघ्र स भुङ्क्ते पृथिवी- मिमाम्' इति प्राचां पाठः । तद्व्याख्यानं च तदीयमेव । 'संचारो यत्र लोकानां दूरादेवावबुध्यते । प्रगण्डी सा च विज्ञेया बहिःप्राकारसंज्ञिता' इत्यादि Mb.12.69.43 com.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रगण्डी/ प्र-गण्डी f. an outer wall or rampart MBh.