प्रगाढ
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रगाढम्, त्रि, (प्रकर्षेण गाह्यते स्मेति । प्र + गाह + क्तः । “यस्य विभाषा ।” ७ । २ । १५ । इति न इट् ।) भृशम् । कृच्छ्रम् । इत्यमरः । ३ । ३ । ४४ ॥ (यथा, महाभारते । ४ । ५९ । २६ । “अहमिन्द्राद्दृढां मुष्टिं ब्रह्मणः कृतहस्तताम् । प्रगाढे तुमुलं चित्रमभ्यशिक्षं प्रजापतेः ॥”) दृढम् । इति भरतः ॥ (यथा, महाभारते । ७ । ९७ । ४८ । “तत्रान्तरीक्षे बाणानां प्रगाढानां विशाम्पते । संघर्षेण महार्च्चिष्मान् पावकः समजायत ॥”) घनम् । यथा, सुश्रुते चिकित्सितस्थाने ५ अः । “तूणीप्रतूण्योः स्नेहलवणमुदकेन पाययेत् पिप्पल्यादिचूर्णं वा हिङ्गुयवक्षारप्रगाढं सर्पि- र्वर्त्तिभिश्चैनमुपक्रमेत् ॥”)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रगाढ नपुं।
भृशम्
समानार्थक:प्रगाढ
3।3।44।2।2
स्याद्भाण्डमश्वाभरणेऽमत्रे मूलवणिग्धने। भृशप्रतिज्ञयोर्बाढं प्रगाढं भृशकृच्छ्रयोः॥
पदार्थ-विभागः : , गुणः, परिमाणः
प्रगाढ नपुं।
दुःखम्
समानार्थक:पीडा,बाधा,व्यथा,दुःख,आमनस्य,प्रसूतिज,कष्ट,कृच्छ्र,आभील,भेद्यगामिन्,व्यलीक,अघ,प्रगाढ,अर्ति,अत्यय,आस्तु,बत,अहह
3।3।44।2।2
स्याद्भाण्डमश्वाभरणेऽमत्रे मूलवणिग्धने। भृशप्रतिज्ञयोर्बाढं प्रगाढं भृशकृच्छ्रयोः॥
: तीव्रदुःखम्, यातना
पदार्थ-विभागः : , गुणः, मानसिकभावः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रगाढ¦ त्रि॰ प्रकर्षेण गाढम् गाह--क्त।
१ अत्यन्तभृशे
२ कृच्छ्रेच अमरः।
३ दृढे भरतः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रगाढ¦ mfn. (-ढः-ढा-ढं)
1. Much, excessive.
2. Hard, difficult.
3. Firm. n. (-ढं) Pain, Privation, penance. n. adv. (-ढं)
1. Much, exceed- ingly.
2. Tightly, firmly. E. प्र before, गाढ much, exceeding.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रगाढ [pragāḍha], p. p.
Dipped into, soaked, steeped.
Much, excessive, intense.
Firm, strong.
Hard, difficult.
Far advanced; त्वं पुनः प्रगाढायां प्रदोषवेलायामा- लपिष्यसि Dk.2.3.
ढम् Privation.
Penance, bodily mortification.
Distress, difficulty; प्रगाढे तुमुलं चित्रमिति विद्धि प्रजापतेः Mb.4.61.26. -ढम् ind.
Very much, exceedingly.
Firmly.
Forcibly.
Proportionately.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रगाढ/ प्र-गाढ etc. See. प्र-गाह्below.
प्रगाढ/ प्र- mfn. dipped or steeped in , mixed with , soaked , impregnated( ifc. ) Sus3r.
प्रगाढ/ प्र- mfn. much , excessive MBh.
प्रगाढ/ प्र- mfn. rich in , full of( ifc. ) Ka1m.
प्रगाढ/ प्र- mfn. advanced , late (hour) Das3.
प्रगाढ/ प्र- mfn. hard , difficult L.
प्रगाढ/ प्र- n. a crowd MBh. iv , 1977 (= सं-कटNi1lak. )
प्रगाढ/ प्र- n. pain , privation , penance W.