प्रतापन

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रतापनम्, क्ली, (प्र + तप + णिच् + भावे ल्युट् ।) पीडनम् । इति शब्दरत्नावली ॥ (यथा, सुश्रुते । १ । २६ । “कानकं राजतं ताम्रं रैतिकं त्रपु सीसकम् । चिरस्थानाद्बिलीयन्ते पित्ततेजःप्रतापनात् ॥”)

प्रतापनः, पुं, (प्रतापयतीति । प्र + तप् + णिच् + ल्युः ।) नरकविशेषः । इति शब्दरत्नावली ॥ स च कुम्भीपाकः । इति श्रीभागवतम् ॥ (क्लेश- दायके, त्रि । यथा, सुश्रुते उत्तरतन्त्रे ३९ अध्याये । “रुद्रकोपाग्निसम्भूतः सर्व्वभूतप्रतापनः ॥”)

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रतापन¦ पु॰ प्रतापयति तप--णिच्--ल्यु।

१ नरकविशेषे

२ तापके त्रि॰ शब्दरत्ना॰। भावे ल्युट्।

३ पीडने शब्दर॰। कर्त्तरि ल्यु।

४ विष्णौ पु॰।
“प्रकाशात्मा प्रतापनः” विष्णु स॰
“सूर्य्यप्रभृतिभिर्विश्वं प्रतापयतीति प्रतापनः” भा॰

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रतापन¦ m. (-नः) Name of a hell. n. (-नं)
1. Inflicting pain or punish- ment, burning, consuming.
2. Paining, distressing. E. प्र before, तप् to heat, aff. णिच्-ल्यु |

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रतापन [pratāpana], a.

Warming.

Distressing.

नम् Burning, heating, warming.

Paining, tormenting, inflicting punishment. -नः N. of a hell.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रतापन/ प्र- mfn. making hot , paining , tormenting MBh. R. Sus3r.

प्रतापन/ प्र- m. N. of शिवS3ivag.

प्रतापन/ प्र- m. a partic. hell BhP.

प्रतापन/ प्र- n. warming , heating , turning , paining , distressing MBh. Sus3r.