प्रतिज्ञान्तर

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रतिज्ञान्तर¦ न॰ अन्या प्रतिज्ञा मयू॰ स॰।
“प्रतिज्ञातार्थप्रतिषेधे धर्मविकल्पात्तदर्थनिर्देशः प्रतिज्ञान्तरम्” गौ॰ सू॰उक्ते निग्रहस्थानभेदे विवृतं चेदं वृत्तौ
“प्रतिज्ञान्तरंलक्षयति। प्रतिज्ञातस्यार्थस्य प्रतिषेधे कृते तद्दूषणोद्दि-धीर्षया धर्मस्य धर्मान्तरस्य विशिष्टः कल्पोविकल्पः तस्माद्वि-शेषणान्तरविशिष्टतया प्रतिज्ञातार्थस्य कथनमिति फलि-तार्थः। प्रतिषेध इत्यनेन झटितिसंवरणे विलम्बेनापिस्वयं दूषणं विभाव्य विशेषणे न दोष इत्युक्तं, प्रतिज्ञा-तार्थस्येत्युपलक्ष्मणम् हेत्वतिरिक्तार्थस्येति तत्त्वं तेनउदाहरणान्तरमुपनयान्तरञ्च प्रतिज्ञान्तरत्वेन संगृहीतंभवति। इदञ्च पक्षसाध्यविशेषणभेदात् प्रत्येकं द्विविधयथा शब्दोऽनित्य इत्युक्ते ध्वनौ बाधेन परेण प्रत्युक्तेवर्णात्मकः शब्दः पक्ष इति प्रतिज्ञान्तरं, न चेदमर्थान्तरप्रकृतोपयोगात् न चेयं प्रतिज्ञाहानिः पूर्वोक्तस्यापरित्यागात् एवं पर्वतो वह्निमान् सुरभिमलिनधूमवत्त्वादि-त्युक्ते असमर्थ विशेषणत्वेन च परेण प्रत्युक्ते कृष्णा-गुरुप्रभववह्निमानित्यत्र, एवं तादृशवह्नौ साध्ये यः सुरभिमलिनघूमवान् स वह्निमानित्युदाहरणे न्थूनत्वेन प्र-त्युक्ते स तादृशवह्निमानित्यत्र, णवमन्यदप्यूह्यम्।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रतिज्ञान्तर¦ n. (-रं) A subsequent proposition on failure of the first, (in logic.) E. प्रतिज्ञा, and अन्तर difference. [Page479-a+ 60]

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रतिज्ञान्तर/ प्रतिज्ञा--न्तर ( ज्ञा-न्त्) n. (in logic) a subsequent proposition on failure of the first Nya1yas.