प्रतिनिर्देश्य
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतिनिर्देश्य¦ त्रि॰ प्रति + निर्--दिश--कर्मणि ण्यत्। प्रथम-निर्दिष्टस्य पुनर्मुणान्तरविधानार्थं बुभुत्सितार्थंप्रतिपा-दनार्थं च निर्देशविषये यथा
“उदेति सविता ताम्रस्ताम्रएवास्तमेति च” अत्र ताम्रतयोदितस्य पुनस्ताम्रगुणवि-शिष्टतयास्तत्वकीर्त्तनाय पुनर्निर्देशः। तत्र च कथितपदता न काव्यदोषः तदुक्तं काव्यग्रकाशे
“उद्देश्यप्रतिनिर्देश्यव्यतिरिक्तो विषय एकवदप्रयीगनिषेधस्य, द्रेद्वति विषये प्रत्युत तस्यैव पदस्य सर्वनाम्नोवा प्रयोयं विना दोषः। तथा हि
“उदेति सविताताम्रस्ताम्र एवास्तमेति च। सम्पत्तौ च विपत्तौ चमहतामेकरूपता”। अत्र रक्त एवास्तमेतीति यदिक्रियते तदा पदान्तरप्रतिपादितः स एवार्थोऽर्थान्तरतयेवप्रतिभासमानः प्रतीतिं स्थगयति”।
“तद्वतीति उद्देश्यप्रतितिर्दश्यत्ववतीत्यर्थः दोष इति आपाततोऽर्थान्तरता-वभासरूप इत्यर्थः। अयं भावः
“न सोऽस्ति प्रत्ययो लोकेयत्र शब्दो न भासते” इति नियमाच्छब्देनोपस्थाप्यमानोऽर्थः शब्दविशिष्ट एव भासते अतः शब्दभेदेनोपादानेतच्छब्दविशिष्टेऽर्थे भासमाने विभिन्नशब्दरूपविषेषण-भेदाद्भेदावभास इति। सर्वनाम्नापि पूर्वीपात्तशब्दविशि-ष्टभासनान्न भेदावभास इत्याह सर्वनाम्नोवेति” नागेशः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतिनिर्देश्य¦ f. (-श्या) Adj. That which, though stated before, is repeated in order to give some further information about it, viz:--(The attribute ताम्रत्व in “उदेति सविता ताम्रस्ताम्र एवास्तमेति च”) E. प्रति + निर्- दिश-कर्म्मणि-ण्यत् |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतिनिर्देश्य [pratinirdēśya], a. That which, though before expressed, is repeated in order to state something more about it; cf. the instance given in K. P.7; उदेति सविता ताम्रस्ताम्र एवास्तमेति च, where ताम्र is repeated to show that the sun that rises red sets also red.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतिनिर्देश्य/ प्रति- mfn. referred to or mentioned again Sa1h.