प्रतिषेध
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतिषेधः, पुं, (प्रति + सिध् + भावे + घञ् ।) निषेधः । यथा, मलमासतत्त्वे । “प्राधान्यन्तु विधेर्यत्र प्रतिषेधेऽप्रधानता । पर्य्युदासः स विज्ञेयो यत्रोत्तरपदेन नञ् ॥”
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतिषेध¦ पु॰ प्रति + सिध--भावे घञ्।
१ निषेधे
“मा कुरु इत्या-दिना निवारणे” प्राधान्यं हि विधेर्यत्र प्रतिषेधेऽप्रधानता” मीमांसकका॰।
२ अर्थालङ्कारभेदे अर्थालङ्कारशब्दे
४०
० दृश्यम्।
३ दूषणाभिधाने च। ल्युट्। प्रतिषेधन तत्रैव न॰
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतिषेध¦ m. (-धः)
1. Prohibition, forbidding, exception, contradiction.
2. Denial, refusal. E. प्रति before, सिद्ध to be perfect, aff. घञ् |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतिषेधः [pratiṣēdhḥ], 1 Keeping or warding off, driving away, expulsion; अशेषविघ्नप्रतिषेधदक्षमन्त्राक्षतानांमिव दिङ्मुखेषु Vikr. 1.8.
Prohibition; as in शास्त्रप्रतिषेधः; विधिप्रतिषेधयोः प्रतिषेधो बलीयान् ŚB. on MS.1.8.2; प्राप्तिपूर्वो हि प्रतिषेधो भवति इति अवाक्यशेषता अध्यवसीयते ŚB. on Ms.1.8.22.
Denial, refusal.
Negation, contradiction.
A negative particle.
An exception.
(In Rhet.) Enforcing or reminding of a prohibition.
(In Drama.) An obstacle to obtaining the desired object. -Comp. -अक्षरम्, -उक्तिः f. words of denial, refusal; प्रतिषेधाक्षर- विक्लवाभिरामम् Ś.3.24. -उपमा one of the several kinds of Upamā mentioned by Daṇḍin. It is thus explained; न जातु शक्तिरिन्दोस्ते मुखेन प्रतिगर्जितुम् । कलङ्किनो जडस्येति प्रति- षेधोपमैव सा ॥ Kāv.2.34.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतिषेध/ प्रति- m. keeping back , warding off , prevention , repulsion (of a disease) Mn. MBh. Sus3r.
प्रतिषेध/ प्रति- m. prohibition , refusal , denial S3rS. Nir. Ka1lid.
प्रतिषेध/ प्रति- m. contradiction , exception W.
प्रतिषेध/ प्रति- m. (in gram.) negation , a negative particle VPra1t. Pa1n2. Va1m.
प्रतिषेध/ प्रति- m. (in rhet. )enforcing or reminding of a prohibition Kuval.
प्रतिषेध/ प्रति- m. (in dram. ) an obstacle to obtaining the desired object Sa1h.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतिषेध पु.
(प्रति + सिध् + घञ्) (किसी नियम का) विरोध, निषेध, भा.श्रौ.सू. 6.15.6।