प्रतिष्ठानम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रतिष्ठानम्, क्ली, (प्रतितिष्ठत्यत्रेति । प्रति + स्था + अधिकरणे ल्युट् ।) नगरविशेषः । विठोर इति ख्यातः । तत्र पुरूरवा राजचक्रवर्त्ती आसीत् । इति महाभारतम् ॥ (यथा, देवी- भागवते । १ । १३ । १-२ । “सुद्युम्ने तु दिवं याते राज्यं चक्रे पुरूरवाः । सगुणश्च सुरूपश्च प्रजारञ्जनतत्परः ॥ प्रतिष्ठाने पुरेंरम्ये राज्यं सर्व्वनमस्कृतम् । चकार सर्व्वधर्म्मज्ञः प्रजारक्षणतत्परः ॥” इदं हि गङ्गातीरस्थम् । यथा, हरिवंशे । २६ । ४७ -- ४८ । “एवं प्रभावो राजासीदैलस्तु पुरुषोत्तमः । देशे पुण्यतमे चैव महर्षिभिरभिष्टुते । राज्यं स कारयामास प्रयागे पृथिवीपतिः । उत्तरे जाह्नवीतीरे प्रतिष्ठाने महायशाः ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रतिष्ठानम् [pratiṣṭhānam], 1 Basis, foundation.

Site, situation, position.

A resting place.

The foundation of a city.

A leg, foot.

Continuation; वंशप्रतिष्ठानकराः सर्वभूतेषु विश्रुताः (पुत्राः) Rām.1.11.18.

N. of a town at the confluence of the Ganges and Yamunā and capital of the early kings of the lunar race; cf. V.2.

N. of a town on the Godāvarī and capital of Śālivāhana.