प्रतुद
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतुदः, पुं, (प्रतुदतीति । प्र + तुद् + कः ।) गृध्रादिः । आदिना श्येनः । कङ्कः । काकः । द्रोणकाकः । उलूकः । मयूरः । इति राज- निर्घण्टः ॥ अस्यमांसगुणाः । “लावाद्या विष्किरो वर्गः प्रतुदा जाङ्गला मृगाः । लघवः शीतमधुराः कषायाश्च हिता नृणाम् ॥” इति राजवल्लभः ॥ (यथा च चरके सूत्रस्थाने सप्तविंशाध्याये । “शतपत्रो भृङ्गराजः कोयष्टी जीवजीवकः । कैरातः कोकिलोऽत्यूहो गोपापत्रः प्रियात्मजः ॥ लट्वा लट्वाषको वभ्रुर्वटहा डिण्डिमानकः । जटी दुन्दुभिवाक्कावलोहपृष्ठकुलिङ्गकाः ॥ कपोतशुक्लशारङ्गश्चिरिटीककुयष्टिकाः । शारिकाकलविङ्कश्च चटकोऽङ्गारचूडकः ॥ पारावतः पाण्डविक इत्युक्ताः प्रतुदा द्विजाः ॥” यथा च सुश्रुते सूत्रस्थाने ४६ अध्याये । “कपोतपारावतभृङ्गराजपरभृतकोयष्टिककुलिङ्ग- गृहकुलिङ्गगोक्षोडकडिण्डिमानकशतपत्रकमा- तृनिन्दकभेदाशिशुकसारिकावल्गुलीगिरिशाल- ह्वालदूषकसुगृहीखञ्जरीटकहारीतदात्यूहप्रभृ- तयः प्रतुदाः ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतुद¦ पु॰ प्र + तुदःक। खगभेदे
“हारीतो धवलः पाण्डु-श्चित्रपक्षो वृहच्छुकः। पारावतः खञ्जरीटः पिकाद्याःप्रतुदाः स्मृताः”।
“प्रतुद्य भक्षयन्त्येते तुण्डेन प्रतुदास्ततः”
“प्रतुदा मधुराः पित्तकफव्नास्तुवरा हिमाः। लघवो बद्धवर्चस्का किञ्चिद्वातकराः स्मृताः” भावप्र॰। [Page4459-b+ 38]
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतुद¦ m. (-दः)
1. A bird of game, a falcon, a hawk, or rather one that kills or strikes with his beak, including also the owl, parrot, crow, raven, peacock, &c.
2. An instrument for pricking. E. प्र before, तुद् to torment, (with the beak,) and क aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतुदः [pratudḥ], 1 An epithet of a class of birds (such as hawks, parrots, crows &c.); Ms.5.13; हारितो धवलः पाण्डुश्चित्रपक्षो बृहच्छुकः । पारावतः खञ्जरीटः पिकाद्याः प्रतुदाः स्मृताः ॥ प्रतुद्य भक्षयन्त्येते तुण्डेन प्रतुदास्ततः
An instrument for pricking.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रतुद/ प्र- m. id. , Gaut Mn. Ya1jn5. Sus3r.
प्रतुद/ प्र- m. an instrument for piercing Sus3r.