प्राकार
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्राकारः, पुं, (प्रक्रियते इति । प्र + कृ + घञ् । उपसर्गस्य घञीति दीर्घः ।) वप्रोपरि अन्यत्र वा इष्टकादिरचितवेष्टनम् । (यथा, महा- भारते । १ । २०८ । २९ । “प्राकारेण च सम्पन्नं दिवमावृत्य तिष्ठता ॥”) तत्पर्य्यायः । वरणः २ सालः ३ । इत्यमरः । २ । २ । ३ ॥ शालः ४ । इति भरतः ॥ वप्रः ५ । यथा, -- “प्राकाररोधसोर्व्वप्रः पितृकेदारयोरपि ॥” इति रत्नकोषः ॥ तस्य परिमाणं यथा, -- “ऊर्द्ध्वं षोडशहस्तेभ्यो नैव कुर्य्याद्गृहं गृही । ऊर्द्ध्वं विंशतिहस्तेभ्यः प्राकारं न शुभप्रदम् ॥” तस्य द्बारमानम् । “प्रस्थे हस्तद्बयात् पूर्ब्बं दीर्घे हस्तत्रयन्तथा । गृहिणां शुभदं द्वारं प्राकारस्य गृहस्य च ॥ न मध्यदेशे कर्त्तव्यं किञ्चिन्न्यूनाधिके शुभम् ॥” इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे १०३ अध्यायः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्राकार पुं।
यष्टिकाकण्टकादिरचितवेष्टनम्
समानार्थक:प्राकार,वरण,साल
2।2।3।2।1
रथ्या प्रतोली विशिखा स्याच्चयो वप्रमस्त्रियाम्. प्राकारो वरणः सालः प्राचीनं प्रान्ततो वृतिः॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, स्थानम्, मानवनिर्मितिः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्राकार¦ पु॰ प्रकीर्य्यते प्र + कॄ--आधारे घञ् दीर्घः। इष्टकादि-[Page4504-a+ 38] रचिते वेष्टनाकारे प्राचीरादौ
“ऊर्द्ध्वं विंशतिहस्तेभ्यःप्राकारं न शुभावहम्। प्रस्थे हस्तद्वयात् पूर्वं दीर्घेहस्तत्रयं तथा। गृहिणां शुभद्रं द्वारं प्राकारस्यगृहस्य च। न मध्यदेशे कर्त्तव्यं किञ्चिन्न्यूनाधिकेशुभम्” ब्रह्मवै॰ पु॰
११
३ अ॰ तन्मानाद्युक्तम्। अस्यक्लीवत्वमार्षम्। भावे घञ्।
२ सर्वतो विस्तारे पु॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्राकार¦ m. (-रः) An inclosure, a fence, a rampart, particularly a sur- rounding wall, &c. elevated on a mound of earth. E. प्र and आङ् implying initial, first, कृ to make, aff. घञ्; otherwise the prefix [Page501-b+ 60] is considered as प्र only, the vowel being made long by the affix being घञ् |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्राकारः [prākārḥ], 1 A fence, a wall, an enclosure.
An encircling or surrounding wall, rampart; द्वितीयं हेमप्राकारं कुर्वद्भिरिव वानरैः R.12.71; Pt.1.229. -Comp. -धरणी the platform upon a wall. -स्थ a. One who is stationed on the rampart; एकः शतं योधयति प्राकारस्थो धनुर्धरः Ms.7.74.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्राकार/ प्रा--कार See. s.v.
प्राकार/ प्रा-कार m. (fr. प्राfor प्रand 1. क्री; See. Pa1n2. 6-3 , 122 Va1rtt. 1 Pat. )a wall , enclosure , fence , rampart ( esp. a surrounding wall elevated on a mound of earth ; ifc. f( आ). ) S3rS. Mn. MBh. etc.