प्राणापान
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्राणापान¦ पु॰ द्व॰ द्वि॰ व॰। प्राणे अपाने च
१ वायौ
“प्राणापा-नान्तरे देवी वाग्वै नित्यं प्रतिष्ठिता” मञ्जूषाधृतवाक्यम्।
२ अश्विनीकुमारयो॰
“तस्यां त्वाष्ट्र्यामश्वरूप्यां मार्त्तण्ड-स्तीव्रतेजमा। वीजं निर्वापयामास तज्जलं तद्द्विधा-ऽपतत्। तत्र प्राणस्त्वपानश्च योनौ चात्मजितौ पुरा। वरदानेन च पुनर्मूर्त्तिमन्तौ बभूवतुः। तौ त्वाष्ट्र्या-मश्वरूपिण्यां जातौ येन नरोत्तमौ। ततस्तावश्विनौदेषौ कीर्त्त्येते रविनन्दनौ” वराहपु॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्राणापान¦ m. Du. (-नौ)
1. The Ashwini4 kuma4ras.
2. Two of the vital airs. E. प्राण and अपान the air expelled by the anus.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्राणापान/ प्रा m. du. air inhaled and exhaled AV.
प्राणापान/ प्रा m. inspiration and expiration (personified and identified with the अश्विन्s) Pur.
प्राणापान/ प्रा m. (with वसिष्ठस्य) N. of 2 सामन्s A1rshBr.