प्रियाल
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रियालः, पुं, (प्रियाय हिताय अलति पर्य्याप्नो- तीति । अल + अच् ।) वृक्षभेदः । पियाल इति भाषा । अस्य बीजं चिरञ्जीति प्रसिद्धम् । तत्पर्य्यायः । चारः २ अखट्टः ३ खरस्कन्धः ४ ललनः ५ चारकः ६ बहुवल्कः ७ सन्नद्रुः ८ तापसप्रियः ९ स्नेहबीजः १० उपवटः ११ मक्ष- बीर्य्यः १२ । इति राजनिर्घण्टः ॥ पियालः १३ । इत्यमरः । २ । ४ । ३५ ॥ बहुलवल्कलः १४ राजदनम् १५ तापसेष्टः १६ सन्नकद्रुः १७ धनुःपटः १८ । अस्य गुणः । पित्तकफास्रनाशित्वम् ॥ तत्फल- गुणाः । मधुरत्वम् । गुरुत्वम् । स्निग्धत्वम् । सर- त्वम् । मरुत्पित्तदाहज्वरतृषापहत्वञ्च । तन्मज्ज- गुणाः । मधुरत्वम् । वृष्यत्वम् । पित्तानिलाप- हत्वम् । हृद्यत्वम् । दुर्ज्जरत्वम् । स्निग्धत्वम् । विष्टम्भित्वम् । आमवर्द्धनत्वञ्च । इति भाव- प्रकाशः ॥ अपि च । “चारस्य च फलं पक्वं वृष्यं गौल्याम्लकं गुरु । तद्बीजं मधुरं वृष्यं पित्तदाहार्त्तिनाशनम् ॥” इति राजनिर्घण्टः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रियाल पुं।
प्रियालवृक्षः
समानार्थक:राजादन,प्रियाल,सन्नकद्रु,धनुष्पट
2।4।35।1।2
राजादनं प्रियालः स्यात्सन्नकद्रुर्धनुःपटः। गम्भारी सर्वतोभद्रा काश्मरी मधुपर्णिका॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, वृक्षः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रियाल¦ पु॰ प्रियाय अलति पर्य्याप्नोति अण्--अच्। प्रिय-साले (पियासाल)
२ द्राक्षायां स्त्री राजनि॰। भावप्र-पियाल इत्येन पाठः
“प्रियालस्तु खरस्कन्धश्चारो ब-हुलवल्कलः। राजादनस्ताप्रसेष्टः सन्न{??}द्रुर्द्ध्वतष्पटः। चारः पित्तकफास्रघ्नस्तत् फलं सधुरं गुरु। खग्धं सरंमरुत्पित्तदाहज्वरतृषापहम्। पियालमज्जा मधुरोवृष्यः पित्तानिलापहः। हृद्योऽतिदुर्जरः स्निग्धो वि-ष्टम्भी चामवर्द्धनः” भावप्र॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रियाल¦ m. (-लः) A tree, commonly Piya4sa4l, (Buchanania latifolia, Rox- BUKGH'S catalogue, but the name is applied to different trees.) E. प्रि to satisty, aff. कालन् and the radical vowel changed to रि; also with कन् added प्रियालक m. (-कः) and with the vowel protract ed. प्रीयाल m. (-लः) also-as derived from पीय a Sautra root, पीयाल। or पियाल &c.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रियालः [priyālḥ], The tree called Piyāl; see पियाल; Bhāg. 8.2.11. -ला A vine.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
प्रियाल m. the tree Buchanania Latifolia (commonly called Piyal) MBh. R. Sus3r.