प्रेतश्राद्धम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रेतश्राद्धम्, क्ली, (प्रेताय प्रेतोद्देश्यकं वा श्राद्धम् ।) प्रेतोद्देश्यकश्राद्धम् । तदनुष्ठानं यथा । तत्र गोभिलः । अथैकोद्दिष्टमेकं पवित्रमेकोऽर्घ एकः पिण्डो नावाहनं नाग्नौकरणं नात्र विश्वेदेवाः स्वदितमिति तृप्तिप्रश्नः । उपतिष्ठतामित्यक्षय्य- स्थाने अभिरम्यतामिति विसर्गोऽभिरतो- ऽस्मीति प्रतिवचनमेतत् प्रेतश्राद्धमिति । इति श्राद्धतत्त्वम् ॥ * ॥ तच्च नवश्राद्धं तत्तु साग्निक- कर्त्तव्यं चतुर्थपञ्चमनवमैकादशाहेषु प्रेतश्राद्धम् । यथा यमः । “चतुर्थे पञ्चमे चैव नवमैकादशे तथा । तदत्र दीयते जन्तोस्तन्नवश्राद्धमुच्यते ॥” इति श्राद्धविवेकः ॥ * ॥ साग्निनिरग्न्युभयकर्त्तव्यं आद्यश्राद्धादिसपिण्डी- करणान्तं श्राद्धम् । यथा, -- “द्वादश प्रतिमास्यानि आद्यं षाण्मासिके तथा । सपिण्डीकरणञ्चैव इत्येतत् श्राद्धषोडशम् ॥” इति श्राद्धतत्त्वम् ॥ * ॥ अम्बुघटश्राद्धम् । तत्तु संवत्सरं यावत् प्रत्यहं प्रेतोद्देश्यकान्नजलदानरूपम् । यथा । पार- स्करः । अहरहरन्नमस्मै ब्राह्मणायोदकुम्भञ्च दद्यात् पिण्डमप्येके निगृणन्ति । ददतीत्यर्थः । इति श्राद्धविवेकः ॥ * ॥ गयादितीर्थद्रव्यादिप्राप्ति- निमित्तमेकोद्दिष्टश्राद्धम् । यथा, -- “पितृयज्ञन्तु निर्व्वर्त्त्य मासिके श्राद्ध एव तु । श्राद्धं प्रतिरुचौ चैव मातापित्रोर्मृताहनि ॥ असपिण्डीकृतं प्रेतमेकोद्दिष्टेन तर्पयेत् ॥ तेनाम्बुघटश्राद्धे मृताहविहितमासिके तथा विशिष्टतीर्थद्रव्यादिप्राप्तौ प्रेतश्राद्धकरणेच्छायां मातापित्रोर्म्मृताहनि च असपिण्डीकृतं प्रेत- मेकोद्दिष्टेन तर्पयेत् ।” इति श्राद्धतत्त्वम् ॥