प्रोक्षणम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रोक्षणम्, क्ली, (प्र + उक्ष सेचने + ल्युट् ।) यज्ञार्थ- पशुहननम् । इत्यमरः । २ । ७ । २६ ॥ (यथा, महाभारते । ५ । १७ । ९ । “य इमे ब्राह्मणाः प्रोक्ता मन्त्रा वै प्रोक्षणे गवाम् । एते प्रमाणं भवतः उताहा नेति वासव ! ॥” श्राद्धाद्युचितसंस्कारः । यथा, भागवते । ९ । ६ । ८ । “चोदितः प्रोक्षणायाह दुष्टमेतदकर्म्मकम् ॥”) वधः । सेचनम् । इति मेदिनी । णे, ६४ ॥ (यथा, मनुः । ५ । ११८ । “अद्भिस्तु प्रोक्षणं शौचं बहूनां धान्यवाससाम् । प्रक्षालनेन त्वल्पानामद्भिः शौचं विधीयते ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रोक्षणम् [prōkṣaṇam], 1 Sprinkling, sprinkling with water; अद्भिस्तु प्रोक्षणं शौचं बहूनां धान्यवाससाम् Ms.5.118; Y.1.184.

Consecration by sprinkling.

Immolation (of animals) at a sacrifice.

A text to be repeated at an animal-sacrifice.

A vessel for holy water. -णी, प्रोक्षणिः f. Water used for sprinkling or consecrating, holy water; याभिरद्भिर्हविषः पुरोडाशानां च प्रोक्षणं कृतं ताः प्रोक्षण्यः Karka. (Used in pl., and sometimes used to denote 'the vessel containing holy water', in which sense the word generally used is प्रोक्षणीपात्र).