प्रौढपादः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

प्रौढपादः, पुं, (प्रौढः पादो यस्य ।) आसनारो- पितपादतलः । आसनोपरिपादतलद्बयसंयोग- पूर्ब्बकोपवेष्टा । वस्त्रादिना कृतपृष्ठजानुजङ्घा- बन्धः । वस्त्रादिद्वारा पृष्ठजानुजङ्घाद्बयदृढ- बन्धनपूर्ब्बकोपवेष्टा । यथा, -- “आसनारूढपादस्तु जानुनोर्जङ्घयोस्तथा । कृतावसक्थिको यस्तु प्रौढपादः स उच्यते ॥ स्नानमाचमनं होमं भोजनं देवतार्च्चनम् । प्रौढपादो न कुर्व्वीत स्वाध्यायं पितृतर्पणम् ॥” इति कात्यायनः ॥ * ॥ अनेकोद्बाह्ये दारुशिले भूमिसमे इष्टकाश्च संकीर्णीभूता इति बौधायनवचनात्तथाविधे आरूढपादोऽपि कुर्य्यात् । इत्याह्निकतत्त्वम् ॥