फलेग्रहि
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
फलेग्रहिः, पुं, (फलं गृह्णातीति । फल + ग्रह + “फलेगृहिरात्मम्भरिश्च ।” ३ । २ । २६ । इति उप- पदस्य एदन्तत्वं ग्रहेरिन् प्रत्ययश्च निपात्यते ।) यथासमयं फलधरवृक्षः । ऋतुप्राप्तौ फलानि गृह्णाति घारयतीति फलेग्रहिः शकृत्स्तम्बादि- त्यादिना इः सूत्रे फले इति निर्द्देशात् एकारः । किंवा फले गृह्णाति इति फलेग्रहिः कर्म्मण्या- धारविवक्षा निपातनात् सप्तम्या अलुक् लुकि फलग्रहिश्च फलेग्रहिः फलग्रहिरिति वाच- स्पतिः । इह ग्रहिर्धारणार्थः स्वीकारार्थश्च अत्र धारणार्थे वृक्ष एव रूढिः । स्वीकारार्थे तु क्रियाशब्दतैव यथा फलेग्रहीन् हंसि वन- स्पतीनामिति भट्टिः ॥ इति रायमुकुटादयः । इत्यमरटीकायां भरतः ॥ फलग्रहणकर्त्तरि, त्रि ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
फलेग्रहि वि।
यथाकालम्_फलधरः
समानार्थक:अवन्ध्य,फलेग्रहि
2।4।6।2।3
वानस्पत्यः फलैः पुष्पात्तैरपुष्पाद्वनस्पतिः। ओषध्यः फलपाकान्ताः स्युरवन्ध्यः फलेग्रहिः॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, वृक्षः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
फलेग्रहि¦ पु॰ फले फलं (कर्मण आधारत्वविवक्षा) गृह्णातिधारयति स्वीकरोति वा इनि अलुक् स॰।
१ योग्यकाले फल-चारके वृक्षे यथाकालं फलस्वीकारिणि च।
“फले-ग्रहीन् हंसि वनस्पतीनाम्” भट्टिः। लुकि तु फलग्राहितच्छब्दे दृश्यम्। पृषो॰ फलेग्राहिरप्यत्र शब्दरत्ना॰। [Page4554-a+ 38]
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
फलेग्रहि¦ mfn. (-हिः-हिः-हि) Bearing fruit in season, fruitful. E. फल fruit, ग्रह् to take, aff. इन्; ए substituted irregularly for the final of फल; also फलग्रहि and फलेग्राहिन् |
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
फलेग्रहि/ फले-ग्रहि mfn. bearing -ffruit , fruitful , successful(= फल-ग्) Ma1lati1m. Naish. (See. Pa1n2. 3-2 , 26 ).