फाण्ट

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

फाण्टम्, त्रि, (फण्यते स्मेति । फण गतौ + “क्षुब्ध- स्यान्तध्वान्तेति ।” ७ । २ । १८ । इति निपा- तनात् साधुः ।) अनायासकृतम् । इत्यमरः । ७ । १ । ९४ ॥ कषायभेदः । यथा, -- “क्षिप्त्वोष्णतोये मृदितः फाण्ट इत्यमिधीयते ।” अपि च । “क्षुण्णद्रव्यपले सम्यक् जलमुष्णं विनिःक्षिपेत् । पात्रे चतुःपलमिति ततस्तु स्रावयेज्जलम् ॥ सोऽयं चूर्णद्रवः फाण्टो भिषग्भिरभिधीयते ॥” इति वैद्यकपरिभाषा ॥ (तथास्य प्रस्तुतविधिः । “सद्योऽभिष्णु पूतस्तु फाण्टन्तन्मानकल्पने ॥” इति वाभटकल्पस्थाने षष्ठेऽध्याये ॥)

अमरकोशः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

फाण्ट वि।

क्वाथविशेषः

समानार्थक:अनायासकृत,फाण्ट

3।1।94।2।2

अवरीणो धिक्कृतश्चाप्यवध्वस्तोऽवचूर्णितः। अनायासकृतं फाण्टं स्वनितं ध्वनितं समे॥

पदार्थ-विभागः : खाद्यम्,पानीयम्

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

फाण्ट¦ न॰ फण--क्त नि॰।

१ अनायासेन कृते अमरः।
“क्षिप्त्वोष्ण-तोये मृदितः फाण्ट इत्यभिधीयते” इत्युक्ते

२ क्वाथभेदे पु॰।
“क्षुण्णद्रव्यफले मम्यक् जलमुष्णं विनिःक्षिपेत्। पात्रे-चतुःपलमितं ततस्तु स्रावयेज्जलम्। सोऽयं चूर्णद्रवःफाण्टः भिषग्भिरभिधीयते” वैद्यक॰।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

फाण्ट¦ mfn. (-ण्टः-ण्टा-ण्टं) Readily prepared, made by an extemporaneous easy process, (decoction, &c.) n. (-ण्टं)
1. Diluted decoction, decoc- tion, easily prepared.
2. The first particles of butter that are produced by churning. E. फण् to prepare easily, aff. क्त, deriv. irr.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

फाण्ट [phāṇṭa], a. Made by an easy process, readily or easily prepared (as a decoction). -टः, -टम् An infusion, decoction; फाण्टमनायाससाध्यः कषायविशेषः Sk.; फाण्टचित्रास्त्र- पाणयः Bk.9.17. (see the commentary; यदशृतमपिष्टं कषायमुदकसंपर्कमात्राद्विभक्तरसम् ईषदुष्णं तदल्पप्रयाससाध्यत्वात् फाण्ट- मित्युच्यते ।); क्षुणद्रव्यफले सम्यक् जलमुष्णं विनिक्षिपेत् । पात्रे चतु- ष्पलमितं ततस्तु स्रावयेज्जलम् । सो$यं चूर्णद्रवः फाण्टो भिषग्भिरभिधीयते Vaidyaka. -ण्टम् The first particles of butter produced by churning.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

फाण्ट mf( आ)n. (contracted from फाणित; See. Pa1n2. 7-2 , 18 )obtained by straining or filtering , R2igvidh.

फाण्ट mf( आ)n. made or won by an easy process , readily or easily prepared L.

फाण्ट mf( आ)n. one who does not exert himself or takes things easy L.

फाण्ट m. an infusion , decoction , pounded medicinal substances mixed with four parts of hot water and then filtered S3a1rn3gS. (also 642162 टक, m. ) Bhat2t2.

फाण्ट n. the first particles of butter that are produced by churning S3Br. Kaus3.

Vedic Index of Names and Subjects

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

Phāṇṭa in the Śatapatha Brāhmaṇa is said to denote the first particles of butter produced by churning, ‘creamy butter.’

Vedic Rituals Hindi

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

फाण्ट वि.
(फण् + क्त) (पत्तों एवं छाले) से छना हुआ (जल) मा.श्रौ.सू. 6.1.2.2 ‘पर्णवल्कल-फाण्टाभिरद्भिः’ शोधन अथवा छानने से प्राप्त; न. मन्थन करने से प्राप्त प्रथम नवनीत-कण, काढा; चूर्णीकृत औषधीय तत्त्व गरम पानी के चार अङ्गों के साथ मिश्रित कर दिये जाते हैं और उसके बाद छान लिये जाते हैं, शार्ङ्गधर संहिता (आयुर्वेदीय महाकोश)।