ब्रह्मण्य
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
ब्रह्मण्यः, पुं, (ब्रह्मणे हितः । ब्रह्मन् + “खलयव- माषतिलवृषब्रह्मणश्च ।” ५ । १ । ७ । इति यत् । “येचाभावकर्म्मणोः ।” ६ । ४ । १६८ । इत्यन्- प्रकृत्या ।) विष्णुः । यथा, महाभारते १३ । १४९ । ८४ । “ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्द्धनः । ब्रह्मविद्ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ॥” अपि च । “ब्रह्मण्यो देवकीपुत्त्रो ब्रह्मण्यो मधुसूदनः । ब्रह्मण्यः पुण्डरीकाक्षो ब्रह्मण्यो विष्णुरच्युतः ॥” इत्याह्निकचन्द्रिका ॥ ब्रह्मदारुवृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । ४१ ॥ मुञ्ज- तृणम् । तूलवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥ शनैश्चरः । (स्त्री । दुर्गा । यथा महाभा- रते ६ । २२ । २६ । “वेदश्रुतिमहापुण्ये ब्रह्मण्ये जातवेदसि । जम्बूकटकचैत्येषु नित्यं सन्निहितालये ॥”) ब्रह्मणि साधौ त्रि । इति मेदिनी । ये, ९६ ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
ब्रह्मण्य पुं।
पार्श्वपिप्पलः
समानार्थक:नूद,यूप,क्रमुक,ब्रह्मण्य,ब्रह्मदारु,तूल
2।4।41।2।4
क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्यात्पट्टी लाक्षाप्रसादनः। तूदस्तु यूपः क्रमुको ब्रह्मण्यो ब्रह्मदारु च॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, वृक्षः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
ब्र(व्र)ह्मण्य¦ पु॰ ब्रह्मणे हितः।
१ विष्णौ
“ब्रह्मण्यो देवकीपुत्रः” विष्णु सं॰।
२ ब्राह्मणहितमात्रे त्रि॰
३ ब्रह्मदारु-वृक्षे पु॰ अमरः।
४ सुञ्जतृणे
५ तालवृक्षे राजनि॰।
६ शनैश्चरे
७ ब्रह्मणि तपसि साधौ त्रि॰ मेदि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
ब्रह्मण्य¦ mfn. (-ण्यः-ण्या-ण्यं) Relating to or connected with BRAHMA4 or a Bra4hman. m. (-ण्यः)
1. The mulberry tree, (Morus Indica.)
2. The planet SATURN. E. ब्रह्मन् and यत् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
ब्रह्मण्य [brahmaṇya], a. [ब्रह्मणे हितः]
Relating to Brahma.
Relating to Brahman or the creator.
Relating to the acquisition of sacred knowledge, holy, pious.
Fit for a Brāhmaṇa.
Friendly or hospitable to a Brāhmaṇa.
ण्यः One well-versed in the Veda; त्वं ब्रह्मण्यः किल परिणतश्चासि धर्मेण युक्तः Mv.3.26.
The mulberry tree.
The palm tree.
Muñja grass.
The planet Saturn.
An epithet of Viṣṇu.
Of Kārtikeya. -ण्या An epithet of Durgā. -Comp. -देवः an epithet of Viṣṇu; नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च Stotra.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
ब्रह्मण्य Nom. P. यति(only pr. p. यत्)to pray , be devout or religious RV.
ब्रह्मण्य mfn. relating to ब्रह्मor ब्रह्मा, devoted to sacred knowledge or friendly to Brahmans , religious , pious MBh. Ka1v. etc.
ब्रह्मण्य m. N. of कार्त्तिकेयMBh.
ब्रह्मण्य m. of the planet Saturn W.
ब्रह्मण्य m. the mulberry tree L.
ब्रह्मण्य m. Saccharum Munjia L.
ब्रह्मण्य ( ण्य) n. ( pl. )" praise " or " sacrificial food " (?) RV. viii , 6 , 33 ( Sa1y. )
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--eligibility for पार्वणश्राद्ध. M. १६. १०.