भङ्गिः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

भङ्गिः, स्त्री, (भज्यतेइति । भन्ज + इन् । नङ्क्वादित्वात् कुत्वम् ।) विच्छेदः । (यथा, रघौ । १३ । ६९ । “यानादवातरदद्रूरमहीतलेन मार्गेण भङ्गिरचितस्फटिकेन रामः ॥”) कौटिल्यभेदः । इत्यमरभरतौ ॥ विन्यासः । इति कलिङ्गः ॥ (भङ्गं करोतीति । भन्ज + णिच् + इः ।) कल्लोलः । इत्यरुणदत्तः ॥ भङ्गः । इत्यन्ये ॥ व्याजः । छलनिभः । इति रभसः ॥

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

भङ्गिः [bhaṅgiḥ] ङ्गी [ṅgī], ङ्गी f.

Breaking, fracture, breach, division.

Undulation.

Bending, contracting; दृग्भङ्गीभिः प्रथममथुरासंगमे चुम्बितो$स्मि Ud. S.13.

A wave.

A flood, current.

A crooked path, tortuous or winding course.

A circumlocutory or round-about way of speaking or acting, periphrasis; भङ्ग्यन्तरेण कथनात् K. P.1; इति भङ्ग्या व्यज्यते-कथ्यते &c.; बहुभङ्गिविशारदः Dk.

A pretext, disguise, semblance; यः पाञ्चजन्यप्रतिबिम्बभङ्ग्या धाराम्भसः फेनमिव व्यनक्ति Vikr.1.1.

Trick, fraud, deceit.

Irony.

Repartee, wit.

A step; यानादवातरददूरमहीतलेन मार्गेण भङ्गिरचितस्फटिकेन रामः R.13.69.

An interval.

Modesty.

A fashion or mode; नानाश्रमलतापुष्पभङ्गीरचितकुन्तलाम् Bm.1.233; भङ्ग्यन्तरेण ind. in an indirect manner; in another manner. -Comp. -भक्तिः f. division into a series of waves or wave-like steps, a wavy staircase; cf. Me.62. -भाषणम् crooked speeches (with hidden meaning); पांसुलजनभङ्गिभाषणरतः Dk.2.8. -भूत a. resembling. -विकारः distortion of the features; a wry face, grimace.