भार्गवः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

भार्गवः, पुं, (भृगोरपत्यम् तद्गोत्रापत्यमिति । भृगु + अण् ।) परशुरामः । शुक्राचार्य्यः । (यथा, महाभारते । १ । ६६ । ४५ । “तस्मिन्नियुक्ते विधिना योगक्षेमाय भार्गवे । अन्यमुत्पादयामास पुत्त्रं भृगुरनिन्दितम् ॥”) धन्वी । गजः । इति मेदिनी । वे, ४५ ॥ भारत- वर्षमध्ये प्राच्यदेशान्तर्गतदेशविशेषः । यथा, -- “ब्रह्मोत्तराः प्रविजया भार्गवा ज्ञेयमर्द्दकाः ॥” इति मार्कण्डेयपुराणम् ॥ (कुलालः । यथा, महाभारते । १ । १९२ । १ । “गत्वा तु तां भार्गवकर्म्मशालां पार्थौ पृथां प्राप्य महानुभावौ ॥” “भृगुः स्वघटवृत्तिः जीविकार्थं भृगुणा व्यव- हरतीति भार्गवः कुलालः ।” इति तट्टीकायां नीलकण्ठः ॥ मार्कण्डेयः । यथा, महाभारते । १३ । २२ । १५ । “इत्युक्त्वा ते जग्मुराशु चत्वारोऽमिततेजसः । पृथिवीकाश्यपश्चाग्निः प्रकृष्टायुश्च भार्गवः ॥” शौनकः । यथा, महाभारते । १ । १८ । ६ । “तथेति चाब्रवीद्विष्णुर्ब्रह्मणा सह भार्गवः ॥” भृगुवंशीये, त्रि ॥ (यथा, महाभारते । ३ । ९९ । ४१ । “शृणु रामस्य राजेन्द्र ! भार्गवस्य च धीमतः ॥”)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

भार्गवः [bhārgavḥ], [भृगोरपत्यम् अण्]

N. of Śukra, regent of the planet Venus and preceptor of the Asuras.

N. of Paraśurāma; भार्गवः प्रददौ यस्मै परमास्त्रं महाहवे Mb.8.2.13; see परशुराम.

An epithet of Śiva.

An archer.

An elephant.

An epithet of Jamadagni.

Of Mārkaṇḍeya; तावच्छिशोर्वै श्वसितेन भार्गवः सो$न्तः शरीरं मशको यथाविशत् Bhāg.12.9.27.

N. of an eastern country; ब्रह्मोत्तरा प्रविजया भार्गवाज्ञेयमल्लकाः Mārk. P.

An astrologer, fortune-teller; 'भार्गवो शुक्रदैवज्ञौ' Vaijayantī; भार्गवो नाम भूत्वा भिक्षानिभेन तद्गृहं प्रविश्य Dk.2.6.

A potter; ब्राह्मणैः प्राविशत् तत्र जिष्णुर्भार्गववेश्म तत् Mb.1.19.47; भार्गव- कर्मशाला 1.91.1.