भीमरथी
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भीमरथी, स्त्री, जनानामवस्थाविशेषः । यथा, -- “सप्तसप्ततिके वर्षे सप्तमे मासि सप्तमी । रात्रिर्भीमरथी नाम नराणां दुरतिक्रमा ॥” इति शब्दमाला ॥ अपि च । “सप्तसप्ततिवर्षाणां सप्तमे मासि सप्तमी । रात्रिर्भीमरथी नाम नराणामतिदुस्तरा । तामतीत्य नरो योऽसौ दिनानि यानि जीवति ॥ क्रतुभिस्तानि तुल्यानि सुवर्णशतदक्षिणैः । गतिः प्रदक्षिणं विष्णोर्जल्पनं मन्त्रभाषणम् । ध्यानं निद्रा सुधा चान्नं भीमरथ्याः फलश्रुतिः ॥” इति वैद्यकम् ॥ नदीभेदः । यथा राजनिर्घण्टे । मलापहा भीमरथी च घट्टगा पथ्या च कृष्णा जलसाम्यगा गुणैः ॥” (इयं हि सह्यपर्व्वतोद्भवा । यथा, विष्णुपुराणे । २ । ३ । ११ । “गोदावरी भीमरथी कृष्णवेण्यादिकास्तथा । सह्यपादोद्भवा नद्यः स्मृताः पापभयापहाः ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भीमरथी¦ स्त्री
“सप्तसप्ततिमे वर्षे सप्तमे मासि सप्तमी। रात्रिर्भीमरथी नाम नराणामतिदुस्तरा” इत्युक्तायां
१ रात्रौ।
“तामतीत्य नरी योऽसौ दिनानि यानि जीवति। क्रतुभिस्तानि तुल्यानि सुवर्णशतदक्षिणैः। गतिः प्रदक्षिणंविष्णोर्जल्पनं मन्त्रभाषणम्। ध्यानं निद्रा सुधा चान्नंभीमरथ्याः फलश्रुतिः” वैद्यके।
२ नदीभेदे भा॰ व॰
८८ अ॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भीमरथी¦ f. (-थी)
1. A particular night, supposed to be the ordinary pe- riod of human life; seventh night, in the seventh month, of the seventy-seventh year; a person after this period exempt from all religious or specific observances.
2. The name of a river in the Hima4laya mountains. E. भीम formidable, रथ a car.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भीमरथी/ भीम--रथी f. N. of a river in the हिमा-लयmountains MBh. Hariv. Pur. Var.
भीमरथी/ भीम--रथी f. (prob. for -रात्रीor Prakrit -rattI)" the fearful night " , N. of the 7th night in the 7th month of the 77th year of life (supposed to be the ordinary period of life after which a person is in his dotage and exempt from religious duties ; See. काल-रात्री) L.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--a R. in the Sahya hill in दक्षिणापथ; फलकम्:F1: वा. ४५. १०४; Vi. II. 3. १२.फलकम्:/F in भारतवर्ष; visited by बलराम from the Sahya hill; फलकम्:F2: भा. V. १९. १८; X. ७९. १२; Br. II. १६. ३४.फलकम्:/F sacred to the पितृस्. फलकम्:F3: M. २२. ४५; ११४. २९.फलकम्:/F
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Bhīmarathī : f.: Name of a river.
Situated in the south (dakṣiṇasyām) 3. 86. 1; described as remover of the fear of sin (pāpabhayāpahā), full of deer and birds (mṛgadvijasamākīrṇā), and adorned with huts of ascetics (tāpasālayabhūṣitā) 3. 86. 3; finds mention in the Daivata-Ṛṣi-Vaṁśa 13. 151. 22, 2.
_______________________________
*4th word in right half of page p399_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Bhīmarathī : f.: Name of a river.
Situated in the south (dakṣiṇasyām) 3. 86. 1; described as remover of the fear of sin (pāpabhayāpahā), full of deer and birds (mṛgadvijasamākīrṇā), and adorned with huts of ascetics (tāpasālayabhūṣitā) 3. 86. 3; finds mention in the Daivata-Ṛṣi-Vaṁśa 13. 151. 22, 2.
_______________________________
*4th word in right half of page p399_mci (+offset) in original book.