भुजङ्गः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भुजङ्गः, पुं, (भुजं वक्रं गच्छतीति । गम + खच् । “खच्च डिद्वाच्य” इति वार्त्तिं डित्त्वपक्षे टिलोपः ।) सर्पः । (यथा, रघुः । ९ । ७९ । “आक्रान्तपूर्ब्बमिव मुक्तविषं भुजङ्गं प्रोवाच कोशलपतिः प्रथमापराद्धः ॥”) षिड्गः । इत्यमरः । १ । ८ । ६ । मेदिनी च ॥ (सीसम् । तद्यथा, -- “सीसं वध्रञ्च वप्रञ्च योगेष्टं नागनामकम् ॥” नागनामकम् । नागः भुजङ्ग इत्यादि ।) इति भावप्रकाशस्य पूर्ब्बखण्डे प्रथमे भागे ॥ अपरञ्च तदर्थे । “त्रिंशद्भागा भुजङ्गस्य गन्धपाषाणपञ्चकम् ॥ शुरतालकयोर्द्वौ द्वौ वङ्गस्यैकोऽञ्जनात्त्रयम् । अन्धमूषीकृतं ध्मातं पक्वं विमलमञ्जनम् ॥” इति वाभटे उत्तरतन्त्रे त्रयोदशेऽध्याये ॥)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भुजङ्गः [bhujaṅgḥ], [भुजः सन् गच्छति गम्-खच् मुम् डिच्च]
A serpent, snake; भुजङ्गमपि कोपितं शिरसि पुष्पवद्धारयेत् Bh.2.4.
A paramour, gallant; अभूमिरेषा भुजङ्गभङ्गिभाषितानाम् K.196.
A husband or lord in general.
A catamite.
The dissolute friend of a king.
The constellation आश्लेषा.
The number 'eight'. -गी A serpent nymph.-Comp. -इन्द्रः an epithet of Śeṣa, the lord of snakes.-ईशः an epithet of
Vāsuki.
of Śeṣa.
of Patañjali.
of the sage Piṅgala. -कन्या a young female snake. -प्रयातम् N. of a metre having each quarter of twelve syllables; भुजङ्गप्रयातं भवेद् यैश्चतुर्भिः V. Ratna. -भम् the asterism आश्लेषा. -भुज् m.
an epithet of 1 Garuḍa.
a peacock. -लता betel-pepper (ताम्बूली). -शिशुः a kind of बृहती metre. -संगता N. of a metre. -हन् m. an epithet of Garuḍa; see भुजगान्तक &c.