भूतात्मन्
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भूतात्मन् पुं।
धाता
समानार्थक:भर्तृ,भूतात्मन्,उदार
3।3।105।2।1
सूर्यवह्नी चित्रभानू भानू रश्मिदिवाकरौ। भूतात्मानौ धातृदेहौ मूर्खनीचौ पृथग्जनौ॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः
भूतात्मन् पुं।
देहः
समानार्थक:कलेवर,गात्र,वपुस्,संहनन,शरीर,वर्ष्मन्,विग्रह,काय,देह,मूर्ति,तनु,तनू,करण,उत्सेध,भूतात्मन्,आत्मन्,धामन्,क्षेत्र,अजिर
3।3।105।2।1
सूर्यवह्नी चित्रभानू भानू रश्मिदिवाकरौ। भूतात्मानौ धातृदेहौ मूर्खनीचौ पृथग्जनौ॥
अवयव : चक्षुरादीन्द्रियम्,पाय्वादीन्द्रियम्,गर्भवेष्टनचर्मः,शुक्लशोणितसम्पातः,कुक्षिस्थगर्भः,कृष्णवर्णदेहगतचिह्नः,देहस्थतिलचिह्नः,रेतस्,पित्तम्,कफः,चर्मः,मांसम्,रक्तम्,हृदयान्तर्गतमांसम्,हृदयकमलम्,शुद्धमांसस्नेहः,धमनिः,उदर्यजलाशयः,मस्तकभवस्नेहः,मलम्,अन्त्रम्,कुक्षिवामपार्श्वेमांसपिण्डः,स्नायुः,कुक्षेर्दक्षिणभागस्थमांसखण्डः,शिरोस्थिखण्डः,अस्थिः,शरीरगतास्थिपञ्चरः,पृष्ठमध्यगतास्थिदण्डः,मस्तकास्थिः,पार्श्वास्थिः,देहावयवः,चरणः,जानूपरिभागः,ऊरुसन्धिः,पुरीषनिर्गममार्गः,नाभ्यधोभागः,कटीफलकः,कटिः,स्त्रीकट्याः_पश्चाद्भागः,स्त्रीकट्याः_अग्रभागः,भगशिश्नः,स्त्रीयोनिः,पुरुषलिङ्गः,अण्डकोशः,पृष्ठवंशाधोभागः,जठरम्,वक्षोजः,स्तनाग्रः,अङ्कः,उरस्,देहपश्चाद्भागः,भुजशिरः,अंसकक्षसन्धिः,कक्षः,कक्षयोरधोभगः,देहमध्यः,भुजः,स्वे_स्वे_पार्श्वे_प्रसारितबाहुमध्यम्,वदनम्,नेत्रप्रान्तः,कर्णः,शिरः,रोमः,ललाटास्थिः
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, अचलनिर्जीववस्तु
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भूतात्मन्¦ पु॰ भूतानि पृथिव्यादीनि पञ्च द्रव्याणि आत्मास्वरूपं यस्य।
१ देहे भूतानि पञ्च द्रव्याणि भूताःप्राणिनश्च आत्मा स्वरूपं यस्य।
२ परब्रह्मणि
“मर्वंखल्विदं ब्रह्म तज्जलानिति” श्रुतिः।
३ सर्वभूतात्मकेहिरण्यगर्भे
४ विष्णौ
५ वटुकमेरवे च‘ भूतात्मा भूतभावनः’ इति तयोः स्तोत्रे।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भूतात्मन्¦ m. (-त्मा)
1. The body.
2. BRAHMA
4.
3. A name of S4iva.
4. War, conflict.
5. The elementary or vital principle, or the proximate cause of life and action. E. भूत्र an element, आत्मन् self or soul.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
भूतात्मन्/ भूता m. " soul of all beings " , N. of ब्रह्माR.
भूतात्मन्/ भूता m. of महापुरुषi.e. विष्णुHariv.
भूतात्मन्/ भूता m. of शिवL.
भूतात्मन्/ भूता m. the individual soul Mn. v , 109 Ya1jn5. iii , 34 etc.
भूतात्मन्/ भूता m. " nature of all beings " , war , conflict L.
भूतात्मन्/ भूता mfn. one whose soul is subdued or purified MBh. (See. भाविता-त्मन्)
भूतात्मन्/ भूता m. " the self consisting of the elements " , the body MaitrUp. Mn. xii , 12 ( opp. to क्षेत्र-ज्ञ).